Εἴ τις κληρικός εὑρεθῇ τήν Κυριακήν ἡμέραν νηστεύων, ἤ τό Σάββατον, (πλήν τοῦ ἑνός μόνου), καθαιρείσθω· εἰ δέ λαϊκός, ἀφοριζέσθω.
Καλόν μέν ἡ νηστεία∙ τά δέ καλά καλῶς γινέσθω∙ εἰ δέ τις θεσμούς ἀποστολικούς, ἤ πατέρων ἁγίων παραβαίνων, νηστεύει, ἀκούσεται, ὅτι οὐ καλόν τό καλόν, ὅταν μή καλῶς γίνηται. Τοῦ κανόνος τοίνυν ἐν σαββάτῳ, καί Κυριακῇ μή νηστεύειν θεσπίζοντος, ὁ μέν κληρικός νηστεύων, ὑπό καθαίρεσιν γίνεται, ὑπό ἀφορισμόν δέ ὁ λαϊκός∙ εἰ μή που δι’ ὡρισμένων ἡμερῶν νηστεύοντός τινος, διά δέκα, τυχόν ἤ ὀκτώ, δι’ ἄσκησιν (ὡς ἤδη προείρηται), συνεισάγονται ταῖς ὡρισμέναις ἡμέραις καί σάββατα, καί Κυριακαί∙ ὃ καί πολλοί τῶν ἁγίων πατέρων πεποιηκότες εὑρίσκονται, καί μέχρι τεσσαρακοντάδος ἡμερῶν νηστεύοντες. Τό σάββατον οὐ νηστεύομεν, ἵνα μή δόξωμεν ἰουδαΐζοντες∙ τήν Κυριακήν πανηγυρίζομεν, διά τήν τοῦ Κυρίου καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ παγκόσμιον χαράν καί ἀνάστασιν∙ ὅτι τό μέν, δημιουργίας ἐστίν ὑπόμνησις, ἡ δέ, ἀναστάσεως, μᾶλλον δέ ἀναπλάσεως. Κατά μόνον δέ τό μέγα σάββατον, καθ’ ὃ τό Κυριακόν σῶμα ἐν τῷ τάφῳ ἄπνουν ἔκειτο, νηστεύειν, κατά τήν τοῦ Κυρίου φωνήν τήν λέγουσαν∙ Ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, τότε νηστεύσουσι, προσετάχθημεν. Ὁ γοῦν παρά ταῦτα ποιῶν, εἰ μέν ἐστι κληρικός, καθαιρείσθω∙ εἰ δέ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. Ὑπέξελέ μοι τούς θείους πατέρας, τούς δι’ ἄσκησιν ἔστιν ὅτε νηστεύοντας, καί κατά ταύτας τάς ἡμέρας∙ οὗτοι γάρ οὐ κατακριθήσονται. Ζήτει καί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανόνα να΄ καί νγ΄. Κυριακήν, ἤ σάββατον, ὁ νηστεύων, πλήν ἑνός, ἀποκήρυκτος. Καθαιρεῖται ὁ, ἐκτός τοῦ μεγάλου, σάββατον ἕτερον, ἤ Κυριακήν, νηστεύων∙ εἰ δέ λαϊκός ἐστιν ὁ τοιοῦτος, ἀφορίζεται. (αρίθμηση Πηδαλίου 64ος κανόνας). Ἄλλο εἶναι νηστεία, ἄλλο λύσις νηστείας, καί ἄλλο κατάλυσις νηστείας. Καί νηστεία μέν κυρίως εἶναι, ἡ τελεία ἀσιτία, ἤ καί νά τό νά τρώγῃ τινάς μίαν φοράν τήν ἡμέραν, κατά τήν ἐννάτην ὥραν, μέ ξηροφαγίαν, ἄρτου δηλονότι μόνου καί ὕδατος. Λύσις δέ τῆς νηστείας εἶναι, τό νά φάγῃ τινάς πρό τῆς ἐννάτης ὥρας, κᾂν Σῦκα, κᾂν Σταφίδας, κᾂν ἄλλο τοιοῦτό τι. Ἤ καί τό νά φάγῃ ἔξω ἀπό τόν ἄρτον, καί τό ὕδωρ, καί ἄλλα μερικά εἴδη βρωσίμων λιτῶν καί εὐτελῶν. Λόγου χάριν, Ὄσπρια, Οἶνον, ἤ Ἔλαιον, ἤ Ὀστρακόδερμα. Κατάλυσις δέ νηστείας εἶναι, ὅταν τρώγῃ τινάς ἀπό ὅλα τά βρώσιμα, καί κρέας, θετέον καί ὀψάρια, καί γάλα, καί τυρί, καί τά λοιπά. Λοιπόν εἰς τόν παρόντα Κανόνα διορίζουσιν οἱ Θεῖοι Ἀπόστολοι, ὅτι ὅποιος Κληρικός, εὑρεθῇ νά νηστεύῃ τήν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς ἤ τοῦ Σαββάτου, μέ ἀσιτείαν τελείαν, ἤ καί μέ ξηροφαγίαν ἐν τῇ ἐννάτῃ, ἔξω ἀπό ἕνα καί μόνον Σάββατον: δηλαδή τό Μέγα Σάββατον, κατά τό ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τόν τάφον τοῦ Κυρίου τό Σῶμα. Καθ’ ὃ καί οἱ ὀρθόδοξοι πάντες νηστεύομεν, κατά τήν φωνήν τοῦ Κυρίου ὁποῦ εἶπεν. Ἐλεύσονται δέ ἡμέραι, ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ Νυμφίος, καί τότε νηστεύσουσι∙ (καί ὅρα σημ. τοῦ κθ΄ τῆς στ΄). Ὁ τοιοῦτος, λέγω, Κληρικός, ἂς καθῄρηται. Εἰ δέ Λαϊκός εἶναι ὁ ταύτας τάς ἡμέρας νηστεύων, ἂς ἀφορίζηται. Τό μέν γάρ Σάββατον δέν νηστεύομεν, κυρίως μέν καί οὐσιωδῶς, διά τι εἶναι καταπαύσιμος ἡμέρα, εἰς τήν ὁποίαν κατέπαυσεν ὁ Θεός ἀπό τῶν ἔργων τῆς δημιουργίας αὐτοῦ, κατά τάς διαταγάς (βλ. ε΄, κεφ. ιδ΄) καταχρηστικῶς δέ καί ἐπουσιωδῶς, διά τί οἱ Μαρκιωνισταί ἐνήστευον εἰς αὐτό, ἀντιφερόμενοι εἰς τήν τιμήν τοῦ τῶν ὅλων Δημιουργοῦ, κατά τόν ἅγιον Ἐπιφάνιον αἱρέσει τῇ κατά Μαρκίωνος. Λέγει δέ καί ὁ Μαργούνιος ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ ια΄ Κανόνος τῆς Ἀγκύρ. ὅτι ἐνήστευον κατά τό Σάββατον, καί οἱ Αἱρετικοί καλούμενοι Κολουθιανοί, καί Ἀπολινάριοι, πρός λύτρωσιν τῶν κεκοιμημένων. Λοιπόν κοντά εἰς τήν καθ’ αὐτό καί ἐσωτερικήν αἰτίαν, διά τήν ὁποίαν ἐν τῷ Σαββάτῳ οὐ νηστεύομεν, ἥτις ἐστίν, ὡς εἴπομεν, ἡ κατάπαυσις τοῦ τῶν ὅλων Δημιουργοῦ, καί διά τοῦτο ἀκόμη δέν νηστεύομεν ἵνα μή δόξωμεν, ὅτι, συμφωνοῦμεν μέ τούς εἰρημένους Αἱρετικούς. Τήν δέ Κυριακήν οὐ νηστεύομεν, διά τήν τοῦ Κυρίου ἡμῶν παγκόσμιον χαράν καί ἀνάστασιν. Τό μέν γάρ Σάββατον, τῆς α΄ δημιουργίας καί πλάσεως τοῦ κόσμου φέρει ὑπόμνησιν, ὡς τέλος αὐτῆς καί σφραγίς. Ἡ δέ Κυριακή, εἰκόνα σώζει τῆς δευτέρας δημιουργίας καί ἀναπλάσεως ὡς ἀρχή ταύτης, μᾶλλον δέ καί ὡς ἀρχή τῆς α΄ δημιουργίας. 1Ἱστέον ὡς ἔν τισι μέν τῶν ἐκδόσεων, ὁ παρών Κανών ξστ΄ εὑρίσκεται. Ἔν τισι δέ, ξδ΄ αἷς καί ἡμεῖς ὡς περισσοτέρας ἠκολουθήσαμεν.
