Ἐπίσκοπον μή τολμᾷν ἔξω τῶν ἑαυτοῦ ὅρων χειροτονίας ποιεῖσθαι, εἰς τάς μή ὑποκειμένας αὐτῷ πόλεις, καί χώρας· εἰ δέ ἐλεγχθείη τοῦτο πεποιηκώς, παρά τήν τῶν κατεχόντων τάς πόλεις ἐκείνας, ἤ τάς χώρας, γνώμην, καθαιρείσθω καί αὐτός, καί οὓς ἐχειροτόνησεν.
Καί οὗτος ὁ κανών πρός τήν συντήρησιν τῆς ὁμονοίας, καί τῆς εὐταξίας ἐκτέθειται∙ καί οὐδένα παραχωρεῖ εἰς ἑτέρου ἐνορίαν ἀπιόντα χειροτονεῖν ἄνευ γνώμης καί παραχωρήσεως τοῦ τῆς χώρας ἐκείνης ἀρχιερέως. Οὐδέ γάρ αὐτῷ τῷ μητροπολίτῃ τῆς ἐπαρχίας ἔξεστιν εἰς ἐνορίαν τινός τῶν ὑπ’ αὐτόν ἐπισκόπων ἀπιέναι, καί τελεῖν ἀρχιερατικόν τι προνόμιον∙ καθαιρεῖσθαι γάρ προστάττει τόν οὕτω χειροτονήσαντα, καί αὐτόν τόν κεχειροτονημένον. Καί ἡ ἐν Ἀντιοχείᾳ σύνοδος τοῦτο οὕτω διετάξατο ἐν ιγ΄ κανόνι, καί ἐν κβ΄, καί ἡ β΄ οἰκουμενική σύνοδος ἐν δευτέρῳ κανόνι. Παρ’ ἐνορίαν χειροτονεῖν κεκωλυμένον ἐστί∙ καί τόν τοιοῦτόν τι ποιοῦντα, παρά γνώμην τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου, καθαιρεῖ ὁ κανών σύν τῷ χειροτονουμένῳ. Τοῦτο δέ ἔσται καί εἰς τούς πρώτους λειτουργήσαντας εἰς ἐνορίαν ἐπισκόπων αὐτῶν, παρά γνώμην τούτων∙ καί ἀνάγνωθι τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου κανόνα ιγ΄ καί κβ΄ καί τῆς β΄ συνόδου κανόνα β΄ καί ταῦτα μέν περί χειροτονιῶν, καί λοιπῶν ἱεροπραξιῶν, τῶν ἐντός τοῦ βήματος. Εἰ δέ τις παρ’ ἐνορίαν σημειώσεται, ἤ ἕτερόν τι διαπράξεται, μή ὄν ἀπό τῶν ἐντός τοῦ βήματος, ἄλλως πως κατά τό δοκοῦν τῇ συνόδῳ κολάζεσθαι τοῦτον λέγουσί τινες. Ζήτει καί τόν ιστ΄ κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Μή χειροτονεῖν ὑπερόρια∙ ὁ δέ παρά γνώμην τῶν ἐγχωρίων ἐπιτελῶν, μετά τοῦ τελουμένου ἀτέλεστος. Οὐκ ὀφείλει τις τῶν ἐπισκόπων ἔξωθεν τῶν ἰδίων ὅρων χειροτονεῖν τινα∙ ὁ δέ τοῦτο ποιῶν παρά γνώμην τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου, καθαιρεῖται καί αὐτός, καί ὁ ὑπ’ αὐτοῦ χειροτονηθείς. Καί οὗτος ὁ Κανὼν διά τήν ὁμόνοιαν καί εὐταξίαν τῶν Ἐπισκόπων καί Μητροπολιτῶν ἐδιωρίσθη, λέγων∙ ὁ Ἐπίσκοπος δέν πρέπει νά τολμᾷ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἐπισκοπῆς του νά κάμνῃ χειροτονίας, ἤ ἄλλο Ἐκκλησιαστικόν λειτούργημα νά ἐνεργῇ εἰς τάς πολιτείας ἐκείνας καί χώρας, ὁποῦ δέν εἶναι εἰς αὐτόν ὑποκείμεναι∙ (ἀλλ’ οὐδέ ὁ Μητροπολίτης ἔχει τήν ἄδειαν νά πηγαίνῃ εἰς τάς ἐνορίας τῶν Ἐπισκόπων του, καί νά ἐκτελῇ χειροτονίας, ἤ ἄλλο τι ἀρχιερατικόν). Τότε δέ μόνον ἔχει τήν ἄδειαν νά ἐνεργῇ τά τοιαῦτα, ὅταν ἤθελε προσκαλεσθῇ ἀπό τόν Ἀρχιερέα τῶν τόπων ἐκείνων. Εἰ δέ καί ἤθελε φανερωθῇ πῶς ἔκαμε τοῦτο ἀφ’ ἑαυτοῦ του, χωρίς τήν γνώμην καί ἄδειαν τῶν Ἀρχιερέων, ὁποῦ ὁρίζουσι τάς πόλεις ἐκείνας, καί χώρας, ἂς καθῄρηται καί αὐτός ὁποῦ ὑπερόρια ἐχειροτόνησε, καί ἐκεῖνοι ὁποῦ ἀπό αὐτόν ἐχειροτονήθησαν.1 Διατί μέ τοῦτον τόν τρόπον φαίνονται πῶς εἶναι εἰς ἕνα καί τόν αὐτόν τόπον δύω Ἐπίσκοποι ἐνταυτῷ, ἤ δύω Μητροπολῖται τό ὁποῖον εἶναι παράνομον, καί ἐμποδισμένον ἀπό τόν η΄ τῆς α΄ συνόδου, καί ἀπό τόν ιβ΄ τῆς δ΄. Ὅθεν καί ἡ στ΄ εἰς τόν α΄ αὐτῆς Κανόνα διορίζει, ὅτι ὅποιος ὑπάγει εἰς ξένην Ἐπισκοπήν, καί διδάσκει δημοσίως ἀφ’ ἑαυτοῦ του, χωρίς τήν ἄδειαν τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου, νά παύῃ ἀπό τήν Ἀρχιερωσύνην, καί νά ἐνεργῇ μόνον τά τοῦ Πρεσβυτέρου. Ἴσως ὄχι διά ἄλλον σκοπόν, πάρεξ διά νά μήν γίνηται τοῦτο τό ἄτοπον, τό νά ᾖναι δηλαδή, ἐν τῇ αὐτῇ ἐπισκοπῇ, δύω Ἐπίσκοποι, ἐνταυτῷ, ἄλλα μέν ὁ ἕνας θέλων, ἄλλα δέ ὁ ἄλλος, τό ὁποῖον αὐτός νά κάμῃ ἐτόλμησε. Διότι ἂν αὐτός δέν ἦτον ὁ σκοπός τῆς συνόδου ταύτης, διατί νά καταβιβάζῃ τόν Ἐπίσκοπον εἰς τόν βαθμόν τοῦ Πρεσβυτέρου, εἰς καιρό ὁποῦ ἡ κατάβασις αὕτη εἶναι ἱεροσυλία, κατά τόν κθ΄ τῆς δ΄; Καί ἂν ὁ ὑπερόρια διδάσκων Ἐπίσκοπος ᾖναι τῆς Ἐπισκοπῆς ἀνάξιος, ἀνάξιος πρέπει νά ᾖναι καί τοῦ Πρεσβυτέρου. Εἰ δέ εἶναι τοῦ Πρεσβυτέρου ἄξιος, διά τί νά μήν ᾖναι καί τῆς Ἐπισκοπῆς; φανερόν λοιπόν εἶναι, ὅτι διά τοῦτο εἰς τόν βαθμόν τοῦ Πρεσβυτέρου τοῦτον καταβιβάζει, διά νά μένῃ πάλιν ἕνας Ἐπίσκοπος εἰς μίαν Ἐπισκοπήν, καί ὄχι δύω. Ἥμαρτε γάρ οὕτως ἀμέσως εἰς τό Ἐπισκοπικόν ἀξίωμα, δύω Ἐπισκόπους ποιήσας εἶναι ἐν τῇ αὐτῇ Ἐπισκοπῇ, δι’ ὅ καί καθαιρεῖται ἀπό αὐτό∙ οὐχ ἥμαρτε δέ εἰς τό τοῦ Πρεσβυτέρου, καθ’ ὅτι, δύω καί πολλοί Πρεσβύτεροι δέν εἶναι ἐμποδισμένον νά ᾖναι ἐν τῇ αὐτῇ ἐπισκοπῇ, δι’ ὅ οὐδέ καθαιρεῖται ἀπό αὐτό (Εἰ καί ὁ Ζωναρᾶς καί Βαλσαμών λέγουσιν, ὅτι ὁ παρά γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου δημοσίᾳ διδάσκων, διά τοῦτο εἰς τόν τοῦ Πρεσβυτέρου κατάγεται βαθμόν, ἵνα ταπεινωθῇ, ὡς φιλοδοξήσας καί ὑψωθείς). Ὅθεν καί ὁ ἱερός Φώτιος (τίτλ. θ΄, κεφ. ια΄) εἰς λύσιν τῆς ἐναντιοφανείας τῶν Κανόνων, τοῦ κθ΄ δηλαδή τῆς δ΄ καί τοῦ κ΄ τῆς στ΄ τόν η΄ τῆς α΄ ἐπρότεινεν. Πλήν καί τό τοῦ Πρεσβυτέρου λειτούργημα πρέπει νά ἐνεργῇ ὁ ὑπερόριος Ἐπίσκοπος, μέ τήν ἄδειαν καί γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου. Εἰ δέ καί δέν εἶναι μέ τήν ἄδειαν ἐκείνου, οὐδέ αὐτό ἠμπορεῖ νά ἐνεργῇ, ἀλλά ἀπερνᾷ ὡσάν ἕνας λαϊκός ἕως οὗ εὑρίσκεται εἰς τόν ξένον ἐκεῖνον τόπον κατά τούς Κανόνας. Διά νά συμπεράνωμεν δέ τό πᾶν τοῦ παρόντος Ἀποστολικοῦ Κανόνος, λέγομεν ἔτζι. Ὁ Ἐπίσκοπος ὁποῦ εἰς ξένην Ἐπισκοπήν κατά γνώμην τοῦ Ἐπισκόπου ἐπιτελεῖ ἀρχιερατικόν λειτούργημα, δέν τό ἐπιτελεῖ μέ τήν δύναμιν, καί ἐνέργειαν τῆς ἰδικῆς του Ἐπισκοπῆς, (διότι μέ τοῦτον τόν τρόπον ἤθελαν εἶναι εἰς μίαν Ἐπισκοπήν δύω Ἐπίσκοποι, ὡς δύω ξεχωριστάς δυνάμεις, καί ἐνεργείας ἔχοντες)∙ ἀλλά μέ τήν ἐπισκοπικήν δύναμιν καί ἐνέργειαν τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου∙ (διότι μέ τοῦτον τόν τρόπον, οἱ δύω Ἐπίσκοποι λογίζονται ὡς ἕνας Ἐπίσκοπος). Καί ἂν τοῦτο εἶναι ἔτζι, καθὼς καί εἶναι, ἐκεῖνος ὁποῦ παρά γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου ἐνεργήσῃ τι ἀρχιερατικόν καθαιρεῖται καί ἀπό τήν ἰδικήν του ἐπισκοπικήν δύναμιν, τήν ὁποίαν μή ἔχων, ὡς ὑπερόριος ὤν,2 ἐνήργησε∙ καί ἀκόμη ἀπό τήν ξένην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου, τήν ὁποίαν ἠδύνατο μέν νά ἔχῃ μέ τήν ἐκείνου γνώμην καί ἄδειαν∙ ἔκλεψε δέ ταύτην καί ἰδιοποιήθη. 1Ἤθελε δέ ζητήσῃ τινάς ἂν οἱ χειροτονηθέντες ἀπό τόν ὑπερόριον Ἀρχιερέα Κληρικοί, χωρίς τῆς γνώμης τοῦ ἐνορίου Ἀρχιερέως, καί καθαιρεθέντες, ἠμποροῦν νά λάβωσι πάλιν τόν βαθμόν τοῦ κλήρου, ἀπό τόν ὁποῖον ἐξέπεσον, ἤ δέν ἠμποροῦν; Φαίνεται ὅτι ἠμποροῦν, ὡς λέγουσί τινες, ἐπειδή ὄχι διά ἐγκλήματα κανονικά, ὄχι διά ἁμαρτίαν ἰδικήν των ἀπό τόν κλῆρον ἐξώσθησαν, ἀλλά διά τήν αἰτίαν τοῦ αὐτούς παρ’ ἐνορίαν χειροτονήσαντος. Καί μάλιστα, ἂν καί δέν ἤξευραν, ὅτι ὁ χειροτονήσας αὐτούς, παρά γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἀρχιερέως τούς ἐχειροτόνησεν. Ἐπειδή δέ νά ἀναλάβουν τόν βαθμόν τοῦ κλήρου των ἠμποροῦν, ἄραγε μέ δευτέραν χειροθεσίαν τοῦ κατά τόπον Ἀρχιερέως, ὡς καθῃρημένοι, τοῦτον ἀναλαμβάνουν, ἤ μέ μόνην τήν αὐτοῦ συγκατάνευσιν καί τό στέρξιμον; Ἴσως μέ μόνην τήν αὐτοῦ συγκατάνευσιν: τοῦτο μέν διατί εἶναι ἀπηγορευμένον νά γίνωνται δεύτεραι χειροτονήσεις, κατά τούς Κανόνας. Τοῦτο δέ, καί διατί, καθὼς ἐάν ἕνας ἁρπάσῃ μίαν γυναῖκα καί χωρίς τήν γνώμην τοῦ Ἀρχιερέως καί τῶν γονέων τῆς γυναικός, βάλλει τινά ἱερέα καί τούς στεφανώσῃ, ἐάν μετά ταῦτα τό μάθῃ ὁ Ἀρχιερεύς, καί οἱ γονεῖς τῆς γυναικός, καί στέρξουν εἰς τόν γάμον, δέν γίνεται πάλιν δευτέρα ἱερολογία, (ὅθεν καί ὁ μέγας Βασίλειος εἰς τόν κβ΄ κανόνα θέλει μέ μόνην τήν θέλησιν τῶν γονέων νά ἔχῃ τό κῦρος καί τήν σύστασιν τό τοιοῦτον ἐξ ἁρπαγῆς συνοικέσιον): τοιουτοτρόπως καί ἡ χειροτονία τῶν παρά τοῦ ὑπερορίου Ἀρχιερέως χειροτονηθέντων, ἐάν μόνον στέρξῃ ὁ κατά τόπον Ἀρχιερεύς, ἔχει τό κῦρος καί τήν ἰσχύν, ὡσάν νά ἦτον καί χειροτονία αὐτόχρημα ἰδική του. Διότι, καθὼς ἡ τῆς καθαιρέσεως τῶν τοιούτων αἰτία προῆλθεν ἀπό τήν ἀκουσιότητα τῆς γνώμης τοῦ κατά τόπον Ἀρχιερέως, οὕτω καί τό κῦρος τῆς χειροτονίας αὐτῶν προέρχεται ἀπό τήν θέλησιν καί γνώμην τοῦ ἰδίου Ἀρχιερέως. Φανερόν δέ εἶναι, ὅτι, ἐκεῖνος ὁποῦ ὁμολογήσῃ νά φυλάξῃ παρθενίαν καί νά μήν ὑπανδρευθῇ, ἐάν χειροτονηθείς ἀπό ὑπερόριον Ἀρχιερέα καθαιρεθῇ, δέν δύναται ὕστερον νά ὑπανδρευθῇ, διά τί ἐξώσθη ἀπό τόν κλῆρον του. Ἐπειδή δέν ἠμπορεῖ νά προφασισθῇ, ὅτι διά τήν αἰτίαν τοῦ κλήρου ἔκαμε τήν ὁμολογίαν τῆς παρθενίας, ὅθεν ἐκπίπτοντας ἀπό τόν κλῆρον, ἀθετεῖ καί συνεκπίπτει ἐνταυτῷ καί ἀπό τήν παρθενίαν. Διότι ἦτον ἄδεια εἰς αὐτόν νά ὑπανδρευθῇ πρό τοῦ, καί νά κληρωθῇ ἔπειτα. Λοιπόν, ὄχι διά τόν κλῆρον ἠγάπησε τήν παρθενίαν, ἵνα καί διά τήν ἔκπτωσιν τοῦ κλήρου μισήσῃ τήν παρθενίαν, ἀλλά τήν ἠγάπησεν, αὐτήν καθ’ ἑαυτήν, ὅθεν καί νά τήν ἀθετήσῃ δέν ἠμπορεῖ.2Ὅθεν καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος, ὁμιλία γ΄ πρός Κολοσσ., λέγει, ἕως ὁποῦ εἰς τόν θρόνον τοῦτον τῆς Κωνσταντινουπόλεως εὑρισκόμεθα, ἕως ὁποῦ ἔχομεν τήν προεδρίαν, ἔχομεν καί τήν ἀξίαν τῆς προεδρίας καί δύναμιν εἰ καί ἀνάξιοι εἴμεθα.
