Ἐάν μέντοι ἕκαστος τῶν ἐν τοῖς προγεγραμμένοις ἁμαρτήμασι γενομένων σπουδαῖος γένηται ἐξομολογούμενος, ὁ πιστευθείς παρά τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας λύειν καί δεσμεῖν, εἰ φιλανθρωπότερος γένοιτο, τό ὑπερβάλλον τῆς ἐξομολογήσεως ὁρῶν τοῦ ἡμαρτηκότος, εἰς τό ἐλαττῶσαι τόν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων, οὐκ ἔσται καταγνώσεως ἄξιος, τῆς ἐν ταῖς Γραφαῖς ἱστορίας γνωριζούσης ἡμῖν, τούς μετά μείζονος πόνου ἐξομολογουμένους ταχέως τήν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν καταλαμβάνειν.
Ἀπαριθμησάμενος ὁ μέγας Βασίλειος διαφόρους χρόνους ἐπιτιμίων πρός διάφορα ἁμαρτήματα, τελευταῖον τό πᾶν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἀνέθετο. Οὗτοι γάρ οἱ τό δεσμεῖν καί λύειν ἐμπιστευθέντες παρά Θεοῦ, καί εἰ ὁρῷεν οὗτοι, φησί, τούς ἐξομολογουμένους σπουδαίους ὄντας, καί θερμότητα ἐν τῇ μετανοίᾳ ἐπιδεικνυμένους, καί ἐλαττῶσι διά τοῦτο τούς ὡρισμένους χρόνους, οὐκ ἔσονται καταγνώσεως ἄξιοι. Διδάσκει γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἡ Γραφή, ὅτι τούς μετά μείζονος πόνου ἐξομολογουμένους, ταχέως ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ καταλαμβάνει∙ ὅπερ ἐπί τοῦ Μανασσῆ γενέσθαι ἱστόρηται, καί ἐπί Ἐζεκίου, καί ἐπί ἄλλων πολλῶν. Ἵνα μή τις ἀκηδιάσῃ διά τό ἐπιτεταμένον τῶν χρονικῶν ἐπιτιμίων, φησίν ὁ ἅγιος, ὡς ὁ κατά χώραν ἀρχιερεύς, ὁ κατά τόν ἐν Ἀποστόλοις κορυφαιότατον Πέτρον τάς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπό τοῦ Θεοῦ ἐμπιστευθείς, καί ἐξουσίαν λαβὼν τοῦ δεσμεῖν καί λύειν, ἐάν ἴδῃ τόν διά τι ἁμάρτημα ἐπιτιμηθέντα μετ᾽ εὐχαριστίας τήν θεραπείαν τῶν ἐπιτιμίων δεξάμενον, καί μετά θερμοτέρας σπουδῆς τήν μετάνοιαν ἐπιδεικνύμενον, ἐλαττώσει τούς χρόνους τῶν ἐπιτιμίων, μή πτοούμενος κατάγνωσιν, ὡς δῆθεν παραβαίνων τήν περί τῶν χρόνων τῶν ἐπιτιμίων κανονικήν ἀκρίβειαν∙ διδάσκει γάρ ἡμᾶς ἡ Γραφή, ὅτι εἰς τούς μετά μείζονος πόνου ἐξομολογουμένους, ταχέως ἡ φιλανθρωπία καταλαμβάνει τοῦ Θεοῦ. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Σύ δέ ἀνάγνωθι τό λθ΄ κεφ., τοῦ θ΄ τίτλου, τοῦ παρόντος συντάγματος, καί τούς ἐν αὐτῷ καταστρωθέντας νόμους, καί μάθῃς ὅτι διαφορά ἐστι τῶν ἀποφαινομένων δικαστῶν κολάσεις σωματικάς κατά τῶν γεγονότων ὑπευθύνων ἐγκλήμασι, καί τῶν ὁριζόντων ἐπισκόπων ἐπιτίμια ἐκκλησιαστικά κατά τῶν ἐξομολογουμένων ἁμαρτήματα ψυχικά. Οἱ μέν γάρ, τάς ὁρισθείσας ἀπό τοῦ νόμου ποινάς, οὔτε αὔξειν, οὔτε μειοῦν δύνανται χωρίς βασιλικῆς κελεύσεως∙ οἱ δέ τά φορτία τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν ἀναδεχόμενοι, ὡς καί λόγους ὑπέρ ἡμῶν τῷ Θεῷ μέλλοντες δώσειν, κατά τό δοκοῦν αὐτοῖς καί αὔξουσι καί μειοῦσι τά ἐπιτίμια∙ διά τοι τοῦτο καί ἐξουσίαν ἔχουσι μή μόνον τούς χρόνους τῶν ἐπιτιμίων ἐλαττοῦν, ἀλλά καί τά ἐπιτίμια μεταμείβειν. Κᾂν γάρ ἐπί τριετίαν τυχόν ὡρίσθη τόν ἡμαρτηκότα τόδε τι μή κρεωφαγῆσαι, μηδέ συστῆναι τοῖς πιστοῖς, ὡσαύτως μηδέ μεταλαβεῖν τῶν θείων ἁγιασμάτων, ἀλλ᾽ ὁ τήν ἐξομολόγησιν δεξάμενος πρός τήν ποιότητα τοῦ ἐπιτιμωμένου προσώπου, καί τήν θερμότητα τῆς ἐξομολογήσεως αὐτοῦ, καί τήν σπουδήν τῆς μετανοίας, τάδε μέν τῶν ἐπιτιμίων μετριάσει, ἕτερα δέ πολλαπλασιάσει∙ ὥστε μή ἐκληπτέον τόν κανόνα, καθώς τινες εἶπον, εἰς μόνην ἐλάττωσιν τοῦ χρόνου τῶν ἐπιτιμίων, ἀλλά καί εἰς ἅπαν εἶδος ἐπιτιμίων. Τινός δέ στρατιώτου περιπεσόντος ἑκουσίου φόνου ἐγκλήματι, καί παρά ἀρχιερέως τινός μετά μέτριον πάνυ καιρόν ἐγγράφως ἀθωωθέντος, ὁ κραταιός καί ἅγιος ἡμῶν βασιλεύς δυσχεράνας ἐπί τῷ γενομένῳ, διωρίσατο ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου Πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ σκοπηθῆναι συνοδικῶς, εἰ καλῶς τῷ στρατιώτῃ ἐπεφιλοτιμήθη ἡ τῶν ἐπιτιμίων ἀθώωσις κατεσπουδασμένως οὕτω, καί οἷον εἰπεῖν οὐ συμπαθῶς ἀλλά προσπαθῶς. Τοῦ δέ ἀρχιερέως τόν παρόντα κανόνα προβαλλομένου, καί ἑτέρους μετεωρίζοντας τάχα τήν ἐπιφορτιζομένην αὐτῷ βαρεῖαν κουφότητα, ἡ ἁγία σύνοδος τούς κανόνας ὀρθοτομήσασα κατά τήν ἐνοῦσαν αὐτῇ ἐκ τοῦ παναγίου Πνεύματος θειοτάτην ἔλλαμψιν, τόν μέν στρατιώτην καί αὖθις ἀλυκτοδέπαις ἐπιτιμίων κανονικῶν, καθυπέβαλε∙ τόν δέ ἀρχιερέα μετρίῳ ἀφορισμῷ ἀλειτουργησίας ἐστενοχώρησεν, εἰποῦσα, ὡς τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐφεῖται μέν αὔξειν καί μειοῦν τά κανονικά ἐπιτίμια, ἀραχνιαίοις δέ μίτοις δεσμεῖν τά καλωδίοις ἐν τρίτοις καταδεσμεῖσθαι ὀφείλοντα, οὐκ ἐνεδόθη. Λέγεται δέ, ὅτι καί διά τήν τοῦ τοιούτου στρατιώτου ὑπόθεσιν ἐξέθετο ὁ κραταιός καί ἅγιος ἡμῶν βασιλεύς τήν περί τῶν ἑκουσίων φονέων νεαράν∙ ἣν καί ἀνάγνωθι ὄπισθεν καταστρωθεῖσαν, καί διαλαμβάνουσαν μετά τῶν ἄλλων καί ταῦτα∙ περί δέ τῶν γινομένων ἐπ᾽ αὐτοῖς μετά τό προσδραμεῖν τῇ ἁγιωτάτῃ τοῦ Θεοῦ μεγάλῃ Ἐκκλησία, ἡ μέν βασιλεία μου ἀκριβῶς οὐκ οἶδέν∙ ἀκούει δέ ὅμως οὐκ ἀγαθά. Ὁ δεσμεῖν, καί λύειν ἐξουσίαν λαβὼν, οὑτινοσοῦν τῶν ἡμαρτηκότων ἕν τῶν προῤῥηθέντων μεγάλην ὁρῶν συντριβήν, ἐλαττώσει τόν χρόνον. Τά μέν ἐπιτίμια ἐφ᾽ ἑκάστῳ ἐτέθησαν ἀμαρτήματι∙ ὁ δέ παρά Θεοῦ πιστευθείς τό δεσμεῖν καί λύειν, πρός τήν ἐξομολόγησιν κατά τήν συντριβήν ἀφορῶν ἑκάστου, εἰ ἐλαττώσει τῶν ἐπιτιμίων τόν χρόνον, οὐ καταγνώσεως ἔσται ἄξιος. Ἀπαριθμήσας ὁ Ἅγιος διαφόρους χρόνους ἐπιτιμίου, ἀνήκοντας πρός διάφορα ἁμαρτήματα, τελευταῖον εἰς τοῦτον τόν κανόνα, τό πᾶν ἀφιερώνει εἰς τόν Ἀρχιερέα καί πνευματικόν, τούς λύειν, καί δεσμεῖν τούς ἁμαρτωλούς τήν ἐξουσίαν ἔχοντας. Καί λέγει, ὅτι, ἂν βλέπουν τούς ἁμαρτήσαντας, μέ θερμότητα, καί προθυμίαν μετανοοοῦντας, δέν εἶναι ἀξιοκατηγόρητοι, ἂν ὀλιγοστεύσουν εἰς αὐτούς τούς χρόνους τῶν ἐπιτιμίων. Ἐπειδή ἡ θεία Γραφή μας διδάσκει, ὅτι ὀγλίγωρα φθάνει τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ ἐκείνους, ὁποῦ μέ μεγαλήτερον πόνον τῆς καρδίας μετανοοῦν, τό ὁποῖον μάλιστα ἠκολούθησεν εἰς τόν Ἐζεκίαν, καί Μανασσῆν. Ὅρα καί τόν ιβ΄ τῆς α΄.
