Ὁ τυμβωρύχος ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται, ἐν δυσί προσκλαίων, ἐν τρισίν ἀκροώμενος, ἐν τέσσαρσιν ὑποπίπτων, ἐνιαυτόν συνεστώς, καί τότε δεχθησόμενος.
Τυμβωρύχος ἐστίν, ὁ τούς τάφους ἀνοίγων καί συλῶν τά τοῖς νεκροῖς συνθαπτόμενα∙ εἴη δ᾽ ἂν καί ὁ τούς λίθους τῶν τάφων ἀφαιρούμενος∙ ζήτει καί τοῦ Νύσσης κανόνα ζ΄. ΒΑΛΣΑΜΩΝ. Περί τυμβωρύχων, ἀνάγνωθι τό κγ΄ κεφ., τοῦ ιγ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καί τό κζ΄ κεφ., τοῦ θ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος. Ὁ τυμβωρύχος, δεκαετίαν, ὡς ὁ ἐπίορκος. *Στο Πηδάλιο, ο 66ος κανόνας, και ειδικότερα το τμήμα του «Ὁ τυμβωρύχος ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται» αντιστοιχεί στον 66ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὁ παρών κανών δέκα χρόνους ἐμποδίζει ἀπό τήν κοινωνίαν ἐκεῖνον, ὁποῦ ἀνοίγει τούς τάφους, διά νά κλέψῃ τι κόσμιον ἀπό τό ἐνταφιασμένον σῶμα.1 Ὁ δέ Νύσσης ἐν τῷ ζ΄ αὐτοῦ κανόνι εἰς δύω διαιρῶν τήν τυμβωρυχίαν εἰς συγγνωστήν, καί ἀσύγγνωστον, συγγνωστήν μέν λέγει, ὅταν τινάς μή πειράζων τόν νεκρόν, παίρνη τάς πέτρας ὁποῦ τυχόν εἰς τόν τάφον εὑρίσκονται, διά νά τάς βάλῃ εἰς ἅλλου τινός κοινωφελεστέρου ἔργου οἰκοδομήν. Ἀσύγγνωστον δέ τυμβωρυχίαν ὀνομάζει, ὅταν τινάς ἀνοίγῃ τούς τάφους διά νά πάρῃ ῥοῦχα, ἤ ἄλλο τι κόσμιον ἀπό τούς ἐκεῖ τεθαμμένους νεκρούς. Ἥτις αὕτη, ὡς πορνεία ἐπιτιμᾶται, ἤτοι ἐννέα χρόνους. Ὁ δέ Νηστευτής τόν τυμβωρύχον ἕνα χρόνον κανονίζει μετά ξηροφαγίας, καί μετανοιῶν, ἐν τῷ κθ΄ αὐτοῦ κανόνι. 1Ὁ κγ΄ τίτλ., τοῦ ζ΄ βιβλ. τῶν Βασιλικῶν, θεσπίζει ὅτι οἱ Τυμβωρύχοι, καί ἐγκληματικῶς παιδεύονται, καί χρηματικῶς. Ἐγκληματικῶς μέν, διά τί ὡς ἄτιμοι καταδικάζονται. Χρηματικῶς δέ, διά τί ζημιώνονται, ποτέ μέν ἑκατόν, ποτέ δέ διακόσια νομίσματα. Καί ἂν μέν μέ ἅρματα ὑπάγουν καί ἀνοίξουν τόν τάφον, κεφαλικῶς τιμωροῦνται, εἰ δέ χωρίς ἅρματα, καταδικάζονται νά εὐγάζουν χῶμα ἀπό τά μαντέμια. Καί ἂν μέν ᾖναι εὐτελεῖς, ἄκρως τιμωροῦνται, ἂν δέ ᾖναι ἔντιμοι, ἐξορίζονται, ἤ εἰς τά μαντέμια καταδικάζονται. Ὁ δέ ζ΄ τίτλ., τοῦ ια΄ βιβλ. τῶν Διατάξεων, ὡς Τυμβωρύχοι, λέγει, ὑπόκεινται εἰς τόν περί ἱεροσυλίας νόμον. Σημείωσαι ὅτι χωρίς ἄδειαν Ἱερέως, ἤ τοῦ Ἐπισκόπου, ἤ τοῦ Βασιλέως, ἤ τῶν ἀρχόντων, ὅσοι μετακινοῦσι σώματα τῶν νεκρῶν, ὡς Τυμβωρύχοι λογίζονται. Δι’ ὅ καί χωρίς τοιαύτης ἐπιτροπῆς, λείψανα μεταθέμενος Ἡγούμενός τις τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Μωκίου, ἐξεβλήθη τῆς ἡγουμενίας, καί καθῃρέθη κατά τόν Βαλσαμῶνα (Ὅρα ταῦτα πάντα παρά Φωτί., τίτλ. θ΄., κεφ. κζ΄). Ἁρμόδιον εἶναι εἰς τήν παροῦσαν ὑποσημείωσιν νά προσθέσωμεν πόσης καταδίκης εἶναι ἄξιοι, ἐκεῖνοι οἱ Ἱερεῖς, ἤ Λαϊκοί, ὁποῦ ἀνοίγουν τούς τάφους διά νά εὕρουν, λέγουν, τούς παρ’ αὐτῶν καλουμένους Βρικολάκους, καί νά τούς θανατώσουν. Ὢ τῆς ἐλεεινῆς καταστάσεως, καί ἀγνωνίας, εἰς τήν ὁποίαν ἔφθασαν οἱ τωρινοί Χριστιανοί. Χριστιανοί ἀδελφοί, τί πλάναις εἶναι αὐταῖς ὁποῦ ἔχετε; τί μωροί, καί νηπιώδεις λογισμοί, εἰς τούς ὁποίους πιστεύετε; τί περιπαίγματα εἶναι αὐτά, μέ τά ὁποῖα σᾶς χωρίζουν οἱ δαίμονες ἀπό τήν εἰς Θεόν ἀδίστακτον πίστιν, καί σᾶς περιπαίζουν ὡσάν τά ἀνόητα παιδία; σᾶς λέγω, καί σᾶς πληροφορῶ, ὅτι Βρικόλακες δέν γίνονται ποτέ, οὔτε εἶναι εἰς τόν κόσμον. Οἱ Βρικόλακες ὁποῦ ἐσεῖς λέγετε, ἄλλο δέν εἶναι, πάρεξ μία ψεύτικη, καί παιδαριώδης πρόληψις, ὁποῦ ἐγεννήθη ἀπό τόν φόβον, καί τήν ἀπιστίαν σας, καί ἕνας ἀνόητος λογισμός ὁποῦ σᾶς γελᾷ, καί σᾶς λέγει, πῶς οἱ νεκροί ἀσηκώνονται ἀπό τά μνήματα, καί ἔρχονται, καί σᾶς πειράζουν∙ δέν εἶναι Βρικόλακες. Διά τί ἀδύνατον εἶναι ποτέ ὁ διάβολος νά ἀσηκώση νεκρόν, καί τό πρό ἑνός, ἤ δύω μηνῶν ἀποθαμμένον σῶμα, νά τό κάνη νά ἔχῃ αἷμα, ἤ ὀνύχια, ἤ ἄλλην κᾀμμίαν σωματικήν κίνησιν, καθὼς ἐσεῖς φαντάζεσθε. Οἱ Βρικόλακες εἶναι ἕνας ἀνόητος λογισμός, διά τί, ἂν ἀκριβῶς ἐξετάσῃ τινάς ἐκείνους ὁποῦ λέγουν, πῶς εἶδαν Βρικόλακας, θέλει εὕρει. Πῶς ἀφ’ οὗ αὐτοί εἰποῦν, ὅτι ἄλλος τις τούς τό εἶπε. Καταντοῦν τέλος πάντων, εἰς τό νά εἰποῦν τοῦτο. Ἔτζι μοῦ ἐφάνη. Ὡς πολλάκις ἐπί τῶν πραγμάτων εἰς πολλούς τόπους ἠκολούθησε τοῦτο. Ὅθεν, ἀδελφοί μου, μανθάνοντες ταῦτα, εὐγάλετε ἀπό τόν λογισμόν σας τήν τοιαύτην πρόληψιν, καί φαντασίαν, καί εἰς τό ἑξῆς μή πιστεύετε ποτέ, πῶς εἶναι τῇ ἀληθείᾳ Βρικόλακες. Ἐάν δέ ἀπό τήν πρός Θεόν ὀλιγοπιστίαν σας, σᾶς δείχνη ὁ διάβολος κἄποιας φαντασίας, λαλεῖτε τόν Ἱερέα νά ψάλλῃ εἰς τόν τόπον ἐκεῖνον ἁγιασμόν, καί διά τῆς θείας χάριτος διαλύεται ἡ ἐνέργεια τῶν δαιμόνων. Ὅσοι δέ ἀποτολμήσουν νά ἀνοίξουν τούς τάφους, διά νά κτυποῦν τό νεκρόν σῶμα, ἤ διά νά καίουν αὐτό, μέ σκοπόν τάχα νά θανατώσουν μέ τό κτύπημα αὐτό, καί τό καύσιμον, τόν Βρικόλακα. Οὗτοι, ὄχι μόνον ὡς Τυμβωρύχοι, ἀλλά καί ὡς φονεῖς πρέπει νά κανονίζωνται παρά τοῦ Ἀρχιερέως. Τί λέγω ταῦτα; οἱ τοιοῦτοι πρέπει μέ σφοδρά ἐπιτίμια νά ἐμποδισθοῦν ἀπό τόν Ἀρχιερέα εἰς τό νά μήν ἀποτολμοῦν ἀπό τήν ἀρχήν, οὔτε νά ἀνοίγουν ὁλότελα τῶν ὑποπτευομένων νεκρῶν τούς τάφους. Ὅρα δέ καί τόν θεῖον Χρυσόστομον (λόγ. λστ΄ εἰς τόν Λάζαρον, σελ. 234 τοῦ ε΄ τόμ.) πῶς ἐλέγχει ἐκείνους τούς ἀνοήτους, ὁποῦ νομίζουν πῶς γίνονται δαιμόνια, ταὐτόν εἰπεῖν, Βρικόλακες, αἱ ψυχαί ἐκείνων ὁποῦ φονευθοῦν, ἤ κρεμασθοῦν, ἤ μέ βίαιον θάνατον ἀποθάνουν∙ λέγει γάρ εἰς αὐτούς, ὅτι δέν γίνονται αἱ ψυχαί τῶν τοιούτων δαιμόνια, ἤ βρικόλακες∙ ἀλλ’ ἐκείνων ὁποῦ ζοῦν εἰς ἁμαρτίας Χριστιανῶν, καί ὁποῦ μιμοῦνται τήν τῶν δαιμόνων κακίαν. Ὅρα καί σελ. 992, τοῦ β΄ τόμ. τῶν συνοδικῶν πρακτικ. πῶς ἦτον αἵρεσις τῶν Βογομίλων, ὅτι οἱ δαίμονες κατοικοῦν εἰς τά σώματα.
