Οἱ τοῖς λησταῖς ἀντεπεξιόντες, ἔξω μέν ὄντες τῆς Ἐκκλησίας, εἴργονται τῆς κοινωνίας τοῦ ἀγαθοῦ, κληρικοί δέ ὄντες, τοῦ βαθμοῦ καθαιροῦνται· Πᾶς γάρ, φησίν, ὁ λαβών μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανεῖται.
Καί οὗτος ὁ κανὼν φορτικός ἐστιν, ἐπίσης τῷ τόν ἐν πολέμῳ ἀνελόντα εἴργοντι τῆς ἁγίας μεταλήψεως ἐπί τριετίαν∙ οἱ γάρ λησταῖς ἀντεπεξιόντες, ἤ ἐκείνων ἐπιτιθεμένων αὐτοῖς ἀνθίστανται ἵνα μή ἀποθάνωσι, καί κᾂν ἀνέλωσι τούς ληστάς συγγνώμης εἰσίν ἄξιοι τέως οἱ λαϊκοί∙ ἤ καί ὑπέρ ἄλλων τάς ἑαυτῶν τιθέασι ψυχάς, ἵνα τῶν ληστῶν τούς τόπους καθάρωσι, καί τούς παροδεύοντας κινδύνων ἐλευθερώσωσι∙ καί οὐ μόνον συγγνωστέοι εἰσίν οἱ τοιοῦτοι, ἀλλά καί ἐπάθλων ἄξιοι, ὡς διά σωτηρίαν ἑτέρων ἑαυτῶν μή φεισάμενοι∙ ταῦτα δέ περί λαϊκῶν. Ἐν μέν τῷ ιγ΄ κανόνι συμβουλευτικῶς διωρίσατο ὁ ἅγιος, τούς ἐν πολέμῳ φονεύσαντας ἀπέχεσθαι τῆς κοινωνίας τῶν ἀγιασμάτων δι᾿ ὅλων τριῶν ἐτῶν. Ἐνταῦθα, δέ τούς ἀντιστάντας τοῖς λησταῖς, καί φονεύσαντας αὐτούς, λαϊκούς μέν ὄντας, ἀπείργει ἐκ τῆς ἁγίας μεταλήψεως, κληρικούς δέ, καθαιρέσει καθυποβάλλει, καί φησί τοῦτο ὁροθετῆσαι κατά τό γραφικόν τό λέγον∙ πᾶς ὁ λαβών μάχαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανεῖται. Μάχαιραν δέ καί θάνατον ἀποκαλεῖ τήν καθαίρεσιν καί τήν στέρησιν τῶν ἁγιασμάτων∙ τοῖς γάρ εὖ φρονοῦσι, θανατηφόρος τιμωρία ταῦτα λογίζονται. Ὅτι δέ τόν ιγ΄ κανόνα κατά λόγον συμβουλῆς ἐκτεθέντα, εἶπόν τινες μή εἶναι ἀναγκαστικόν, καί διά τοῦτο μηδέ φυλάττεσθαι, φαμέν ὡς ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος ἀπροσδιορίστως ἐπιτιμῶντος τούς ἀμυνομένους καί φονεύοντας τούς ληστάς, ἀναφαίνεται καί τόν κανόνα ἐκεῖνον ἀναγκαστικόν εἶναι. Καί ὁ μέν ἐκκλησιαστικός νόμος οὕτω κολάζει τούτους∙ τό δέ δεύτερον θέμα τοῦ ιδ΄ κεφ., τοῦ λθ΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου φησίν οὕτω ῥητῶς∙ Τόν ληστήν ἐπιόντα ἀκινδύνως ἔξεστι φονεύειν. Ἐπί δέ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάσχου κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Χλιαρηνοῦ, προσελθόντων τινῶν στρατιωτῶν τῇ ἁγιωτάτῃ τοῦ Θεοῦ μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ, καί διηγησαμένων ἐντυχεῖν ἐνόπλοις λησταῖς εἰς τήν κλεισούραν τοῦ ἁγίου Βασιλείου, καί φονεῦσαι αὐτούς, καί ζητησάντων τό ποιητέον μαθεῖν, γέγονε λόγος συνοδικῶς, εἰ ὀφείλουσιν ἀδιαστίκτως πάντες οἱ φονεύοντες ληστάς ἐπιτιμᾶσθαι∙ καί εἶπόν τινες, ὡς, εἰ μέν δυνάμενός τις τήν ἐπιβουλήν τοῦ ληστοῦ διαφυγεῖν, οὐκ ἐποίησε τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐκ μελέτης αὐτόν ἐφόνευσεν, οὐχί κατά τόν παρόντα κανόνα ἐπιτιμηθήσεται, ἀλλ᾽ ὡς φονεύς ἐπί πλέον τιμωρηθήσεται∙ τίς γάρ, φασίν, οἶδέν, ἐάν ὁ μή κατ᾿ αὐτοῦ ἐπιὼν ληστής, προνοίᾳ Θεοῦ ἐπιζήσας, ἀπέστη τῆς ληστείας, καί τῷ Κυρίῳ προσεκολλήθη; Ἐχρῶντο δέ καί τῷ παλαιῷ τοῦ καταστρωθέντος ἄνωθεν νόμου λέγοντι, Τοὐτέστιν, εἰ μή ἠδύνατο φυγεῖν ἀσφαλῶς, οὐκ ἐγκαλεῖται. Εἰ δέ ὁ ληστής μᾶλλον προέτεινε χεῖρᾳ φονεύτριαν κατά τοῦ φονεύσαντος αὐτόν, γενήσεται εἴ τι ὁ παρὼν κανὼν διορίζεται, ἀλλά μήν καί ὁ διαληφθείς νόμος. Εἰ δέ ὁ φονεύσας οὔτε ἐδίωξε τόν ληστήν, οὔτε διωκόμενος ὑπ᾽ ἐκείνου ἀντημύνατο, καί ἐφόνευσε τοῦτον, ἀλλά διά τό κοινῇ συμφέρον ἐκ παρακλήσεως ἐμελέτησε καί ἐφόνευσεν αὐτόν, οὔτε νομίμως, οὔτε ἐκκλησιαστικῶς τιμωρηθήσεται∙ ὁ τοιοῦτος γάρ, φασί, καί ἐπάθλων ἄξιός ἐστιν, ὡς πολλῶν ψυχάς ἐκ θανάτου ῥυσάμενος, καί ἐξημερώσας τόν τόπον τόν ὡσεί ἀκάνθαις καί τριβόλοις ταῖς τοῦ ληστοῦ ἐνέδραις συμπνιγόμενον. Κατεσκεύαζον δέ τοῦτο καί ἀπό τοῦ νόμου τοῦ κειμένου εἰς τόν α΄ τίτλον, τοῦ η΄ βιβλίου, καί διοριζομένου, μή ἀτιμοῦσθαι τόν χάριν ἐπιδείξεως ἀνδρείας θηριομαχήσαντα, καί τόν λαβόντα μισθόν ἐπί τῷ καταπολεμῆσαι θηρίον ἔξωθεν κυνηγίου βλάπτον τήν ἐπαρχίαν. Ἤρεσε δέ τῇ συνόδῳ, ὅσον τέως κατά τούς νόμους τῆς ἐκκλησίας τούς ἀμυνομένους τοῖς λησταῖς, καί τούς διά τό κοινῇ συμφέρον ἐκ παρακλήσεως φονεύσαντας ληστάς ἐπιτιμᾶσθαι καθώς ἐπιτιμῶνται καί οἱ ἐν πολέμῳ φονεύσαντες∙ τόν δέ φονεύσαντα ληστήν, ὁπόταν τήν ἀπό τούτου ληστείαν ἠδύνατο διαφυγεῖν, ἐπί πλέον ἐπιτιμᾶσθαι∙ κατά μέντοι τά νόμιμα δίκαια ἡ ἀνωτέρῳ ῥηθεῖσα διαίρεσις οὐκ ἀπεπέμπετο. Καί ταῦτα μέν περί τῶν λαϊκῶν. Οἱ γάρ κληρικοί ὁπωσδήποτε φονεύοντες καθαιροῦνται, μηδεμιᾶς διαφορᾶς οὔσης πολεμίων, ἤ ληστῶν, ἤ ἑτέρων τινῶν∙ καί ἀνάγνωθι τό κατά τήν ιε΄ τοῦ Μαΐου μηνός τῆς τρίτης Ἰνδικτιῶνος γεγονός συνοδικόν σημείωμα ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Κωνσταντίνου τοῦ Χλιαρηνοῦ, καταστρωθέν εἰς τό τέλος τοῦ παρόντος βιβλίου, καί ταῦτα πάντα διαλαμβάνον∙ ἀνάγνωθι καί τό κγ΄ κεφ., τοῦ ιγ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος. Οἱ τοῖς λησταῖς ἀντεπεξιόντες, ἔξω μέν ὄντες τῆς κοινωνίας, εἴργονται τοῦ ἀγαθοῦ∙ κληρικοί δέ, τοῦ, βαθμοῦ καθαιροῦνται. Ἐπειδή κατά τήν Κυριακήν φωνήν, Πᾶς ὁ λαβὼν μάχαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανεῖται, καί οἱ τοῖς λησταῖς ἀντεπεξιόντες, καί τούτους φονεύοντες, ὑπό ἐπιτίμησιν ἔσονται∙ καί λαϊκοί μέν ὄντες, τῶν θείων ἁγιασμάτων οὐ μεθέξουσι, κληρικοί δέ ὄντες, καθαιρεθήσονται. Διορίζει ὁ παρών κανών, ὅτι οἱ θανατώνοντες τούς κατ’ ἐπάνω των ἐρχομένους κλέπτας, λαϊκοί μέν ὄντες, τρεῖς χρόνους ἀπέχουσι τῶν μυστηρίων, ὡς μή καί αὐτοί τάς χεῖρας καθαράς ἔχοντες δηλαδή, κατά τούς ἐν πολέμῳ φονεύοντας, κατά τόν Βαλσαμῶνα, καί Ζωναρᾶν∙1 Ἱερωμένοι δέ ὄντες, καί Κληρικοί, καθαιροῦνται. Ἐπειδή, κατά τόν τοῦ Κυρίου λόγον, πάντες οἱ λαβόντες μάχαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται. Ὅρα δέ ὅτι, μάχαιραν, καί θάνατον ὀνομάζει ὁ Ἅγιος τήν στέρησιν τῆς κοινωνίας, καί τήν καθαίρεσιν. Ἐπειδή ταῦτα, κοντά εἰς τούς φρονίμους, καί γνωστικούς, θανατηφόρος ἀληθῶς τιμωρία λογίζονται. Ὅρα καί τόν ξστ΄ Ἀποστολικόν, ὅρα καί τήν ὑποσημείωσιν τοῦ ιγ΄ τοῦ αὐτοῦ Βασιλείου. 1Τόσους γάρ χρόνους ἐκανόνισεν αὐτούς καί ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Χλιαρηνός, ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως Πατριάρχης μετά τῆς περί αὐτόν Συνόδου. Ἐάν ὅμως οὗτοι δέν ἠμπόρουν νά φύγουν ἀπό τούς κατ’ ἐπάνω τῶν ἐρχομένους κλέπτας. Εἰ δέ ἠμπόρουν νά φύγουν καί δέν ἔφυγον, ἀλλ’ ἐφόνευσαν αὐτούς, περισσότερον ἀπό τρεῖς χρόνους νά ἐπιτιμῶνται.
