Περί τοῦ πρεσβυτέρου, τοῦ κατ᾿ ἄγνοιαν ἀθέσμῳ γάμῳ περιπαρέντος, ὥρισα ἃ ἐχρῆν· καθέδρας μέν μετέχειν, τῶν δέ λοιπῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι, ἀρκετόν γάρ τῷ τοιούτῳ ἡ συγγνώμη. Εὐλογεῖν δέ ἕτερον, τόν τά οἰκεῖα τημελεῖν ὀφείλοντα τραύματα, ἀνακόλουθον. Εὐλογία γάρ, ἁγιασμοῦ μετάδοσίς ἐστιν, ὁ δέ τοῦτο μή ἔχων, διά τό ἐκ τῆς ἀγνοίας παράπτωμα, πῶς ἑτέρῳ μεταδώσει; Μήτε τοίνυν δημοσίᾳ, μήτε ἰδίᾳ εὐλογείτω, μήτε τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ κατανεμέτω ἑτέροις, μήτε τι ἄλλο λειτουργείτω, ἀλλά, ἀρκούμενος τῇ προεδρίᾳ, προσκλαιέτω ἑτέροις καί τῷ Κυρίῳ, συγχωρηθῆναι αὐτό τό ἐκ τῆς ἀγνοίας ἁμάρτημα.
Ἱερέα, τόν ἀθέσμῳ περιπαρέντα γάμῳ ἐν ἀγνοίᾳ, καθέδρας μόνης μετέχειν ὁ ἅγιος ἔκρινε, τῶν δέ λοιπῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι∙ ἤγουν συγκαθῆσθαι τοῖς πρεσβυτέροις, καί οὕτω συντιμᾶσθαι αὐτοῖς, ἄλλο δέ τι ἱερατικόν μή ποιεῖν∙ ἀρκεῖ γάρ αὐτῷ, φησίν, ὅτι συγγνωμονεῖται διά τήν ἄγνοιαν∙ εὐλογεῖν δέ ἕτερον τόν τοιοῦτον οὐ δεῖ∙ ἡ γάρ εὐλογία, μετάδοσις ἁγιασμοῦ ἐστίν∙ ὁ δέ μή ἔχων ἁγιασμόν διά τό ἁμάρτημα, κᾂν κατά ἄγνοιαν ἦν, πῶς τούτου μεταδώσει ἑτέρῳ; Καί οὐδέ δημοσίᾳ ἔξεστιν αὐτῷ εὐλογεῖν, ἐν ἐκκλησίᾳ, δηλαδή, οὐδέ ἰδίᾳ, ἐν οἰκίᾳ τυχόν, οὔτε τῶν ἁγίων δώρων ἑτέροις μεταδιδόναι, οὔτε τί ἄλλο ποιεῖν ἱερατικόν∙ ἀλλά ἀρκούμενος, φησί, τῇ τιμῇ τῆς προεδρίας, προσκλαιέτω ἑτέροις τό καί τῷ Κυρίῳ∙ τῷ μέν Κυρίῳ, ὡς δυναμένῳ ἀφιέναι ἁμαρτίας∙ ἑτέροις δέ, ἵνα κᾀκεῖνοι ὑπέρ αὐτοῦ δέωνται τοῦ Κυρίου, συγχωρηθῆναι αὐτῷ τό ἐκ τοῦ ἀθέσμου γάμου ἀνόμημα. Ταῦτα δέ, εἰ τοῦ τοιούτου ἀποσταίη γάμου. Ἄθεσμον δέ γάμον νοητέον, ἤ τήν μετά συγγενοῦς κοινωνίαν, ἤ τήν μετά μοναστρίας ἀρνησαμένης τό σχῆμα, μή εἰδότος τοῦτο τοῦ ταύτην εἰσοικισαμένου, καί ἕτερα ὅμοια. Εἰς τρία διαιροῦνται οἱ κεκωλυμένοι γάμοι, εἰς νεφάριον, τόν λεγόμενον παράνομον, ὡς ὅτε λάβῃ τις εἰς γάμον τήν ἐπιτροπευθεῖσαν παρά τούτου, ἤ τοῦ πατρός αὐτοῦ, ἤ τήν οὖσαν ὑπό τήν πρακτορικήν ἐξουσίαν τούτου, ἤ τοῦ πατρός αὐτοῦ∙ εἰς δαμνᾶτον, τόν λεγόμενον κατάκριτον, ὅς ἐστιν ὁ μετά μοναχῆς, ἤ ἑτέρας ἀνατεθειμένης τῷ Θεῷ γάμος∙ καί εἰς τόν ἴγκεστον, τόν καί ἀθέμιτον λεγόμενον, δηλονότι τόν μετά συγγενικοῦ προσώπου κεκωλυμένου προβάντα. Τινός γοῦν ἱερέως ἐν ἀγνοίᾳ γάμον ἀθέμιτον συναλλάξαντος, καί διά τοῦτο διαζυγέντος, καί καθαιρέσει ὑποπεσόντος, ἠρώτησέ τις τόν ἅγιον, εἰ ὀφείλει ὁ τοιοῦτος ἱερεύς μετά τήν καθαίρεσιν ἱερατικόν τι ἐνεργεῖν. Ἔλεγον γάρ τινες, ὡς, ἐπεί ἐν ἀγνοίᾳ ὠλίσθησεν ὁ ἱερεύς, οὐχ ὑποπεσεῖται καθαιρέσει∙ εἰ δέ καθαιρεθῇ, τῶν μέν ἐντός τοῦ βήματος ἐνεργειῶν κωλυθήσεται, τῶν δέ ἐκτός οὐκ ἐμποδισθήσεται. Φησί τοίνυν ὁ ἄγιος ὀφείλειν τοῦτον καθαιρεῖσθαι, καί μετά τήν καθαίρεσιν, τιμῆς μέν μόνης μετέχειν, ἥτοι συγκαθῆσθαι μετά τῶν πρεσβυτέρων, τῶν δέ λοιπῶν ἱερατικῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι, ἤγουν μήτε εὐχήν λέγειν δημοσίᾳ, Τοὐτέστιν, ἐν ἐκκλησία, μήτε ἰδίᾳ, Τοὐτέστιν ἐκτός τῆς ἐκκλησίας, ἀλλά μηδέ τά ἅγια μεταχειρίζεσθαι, καί ἑτέροις μεταδιδόναι αὐτῶν, μήτ’ ἄλλο τί ἱερατικόν ἐνεργεῖν∙ ἀρκεῖσθαι δέ τῇ τιμῇ τῆς προεδρίας, τῇ φιλοτιμηθείσῃ αὐτῷ διά τήν ἄγνοιαν. Εὐλογεῖν μέντοι ἑτέρους τόν τοιοῦτον οὐ δεῖ∙ ἡ γάρ εὐλογία, μετάδοσις ἁγιασμοῦ ἐστίν∙ ὁ δέ μή ἔχων ἁγιασμόν, κᾂν δι᾽ ἄγνοιαν καθῃρέθη, πῶς τούτου μεταδώσει ἑτέρῳ; Συγγνώμη δέ δίδοται αὐτῷ, οὐ μόνον διά τοῦ συγκαθῆσθαι μετά τῶν ἱερέων, ἀλλά καί διά τοῦ μή τιμωρεῖσθαι ἀλλοτρόπως∙ εἰ γάρ ἐν εἰδήσει ἔλαβεν εἰς γυναῖκα τήν ἀφιερωθεῖσαν τῷ Θεῷ, ἤ τήν συγγενῆ αὐτοῦ, καί ἀλλοτρόπως, χρηματικῶς δηλονότι καί ἐγκληματικῶς ἵνα ἐκολάσθη, ἃ τινα οὐκ ἐπάγονται αὐτῷ διά τήν ἄγνοιαν∙ καί ἀνάγνωθι τόν ιστ΄ τίτλον, τοῦ κη΄ βιβλίου. Μετά μέντοι τό ἀπαγορεῦσαι αὐτῷ πᾶσαν ἱερατικήν ἐνέργειαν, φησίν ὁ ἅγιος, πρασκλαιέτω ἑτέροις καί τῷ Κυρίῳ∙ τῷ μέν Κυρίῳ, ὡς δυναμένῳ ἀφιέναι ἁμαρτήματα, τοῖς δέ ἑτέροις, ἵνα κᾀκεῖνοι ὑπέρ αὐτοῦ δέωνται τῷ Κυρίῳ συγχωρηθῆναι τούτῳ τό ἐκ τοῦ ἀθέσμου γάμου ἀνόμημα. Ἐρωτήσει δέ τις, ὡς ἐκ τριῶν τρόπων κολαζομένων τῶν ἀθέσμων γάμων, καθαιρεθήσεται καί ὁ ποιήσας παράνομον γάμον, ἤγουν καί ὁ τήν ποτέ παρ’ αὐτοῦ ἐπιτροπευθεῖσαν, ἤ τοῦ πατρός αὐτοῦ, εἰς γάμον ἀγόμενος; Λύσις. Ἐπεί ὡς παράνομος καί ὁ τοιοῦτος γάμος διασπᾶται, ἐξ ἀνάγκης μετά τό διαζύγιον καί οὗτος ὡς πορνεύσας καθαιρεθήσεται∙ καί εἰ μέν παρ᾽ αὐτοῦ ἔφθασεν ἐπιτροπευθῆναι ἤ παρανόμως συναφθεῖασα αὐτῷ, οὐδέ καθέδρας ἀξιωθήσεται, ὡς μή δυνάμενος προβαλέσθαι ἄγνοιαν∙ εἰ δέ παρά τοῦ πατρός τούτου, καί βοηθήσει αὐτῷ ἴσως λόγος ἀγνοίας, συγγνωσθήσεται, καί καθέδρας ἀξιωθήσεται κατά τόν παρόντα κανόνα. Ἀνάγνωθι καί τό κζ΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καί τόν θ΄ κανόνα τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ, συνόδου, καί τά ἐν αὐτῷ∙ καί τόν κα΄ καί κστ΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου. Ἐπεί δέ φαίνεται ἀνακύπτουσα ἐν τούτοις ἐναντιότης, οἱ μέν γάρ τῶν κανόνων τούτων λέγουσι τούς καθαιρουμένους εἰς τόπον ἐξωθεῖσθαι λαϊκῶν, οἱ δέ ἐνεργεῖν αὐτούς τά ἐκτός τοῦ βήματος καί μόνα, οἱ δέ καθέδρας μόνης μετέχειν, διάστιξον, καί εἰπέ, ὅτι ἄλλως κολάζονται οἱ ἐν εἰδήσει ἁμαρτάνοντες, καί μετά ἔλεγχον καθαιρούμενοι, ἄλλως οἱ ἐν εἰδήσει μέν ἁμαρτάνοντες, ἑκοντί δέ τοῦ κακοῦ ἀφιστάμενοι, ἄλλως οἱ ἐν ἀγνοίᾳ ὀλισθήσαντες καί ἐξομολογησάμενοι, καί ἄλλως οἱ ἀγνοήσαντες μέν τό ἁμάρτημα, μή ἀφιστάμενοι δέ αὐτοῦ, ἀλλά καταδικαζόμενοι. Ἔχε δέ καί διαφοράν τῶν ἁμαρτημάτων καί τῶν προσώπων, καί λέγε, κατά τήν ἐπισκοπικήν διάκρισιν ποτέ μέν συγγνωμονεῖσθαι τούς καθαιρουμένους, ποτέ δέ μή συγγνωμονεῖσθαι, καί οὕτω τήν δοκοῦσαν ἐν τοῖς κανόσιν ἐναντιότητα διευλυτοῦσθαι. Ἀθέσμῳ περιπαρείς γάμῳ ἐν ἀγνοίᾳ πρεσβύτερος, μόνης ἀπολαυέτω τῆς προεδρίας, τῆς ἐνεργείας στερούμενος. Ἐάν τις πρό τῆς ἱερωσύνης γυναῖκα ἔλαβεν, ἀγνοῶν ὅτι χήρα ἐστίν, ἤ μαινάς, ἤ τῶν ἐπί σκηνῆς, ἤ ἄλλη τις τῶν ἀπηγορευμένων τοῖς ἱερωμένοις, εἶτα εἰς ἱερωσύνης προέβη βαθμόν, καί επιγνωσθῇ τό τοῦ γάμου ἄθεσμον, τῆς μέν τιμῆς μόνης καί προεδρίας τῶν ἱερέων μεθέξει, τῆς δέ λειτουργίας παντάπασι κωλυθήσεται∙ ἀρκετόν γάρ αὐτῷ ἡ συγγνώμη διά τήν ἄγνοιαν. Τό δέ καί ἑτέρους εὐλογεῖν, τόν ὀφείλοντα τῶν οἰκείων τραυμάτων τίθεσθαι πρόνοιαν, ἀνακόλουθον∙ εὐλογία γάρ, μετάδοσίς ἐστιν ἁγιασμοῦ, ὁ δέ τοῦτον μή ἔχων διά τό ἐκ τῆς ἀγνοίας παράπτωμα, πῶς ἑτέροις μεταδώσει; Ὁ παρών κανών αὐτολεξεί ἐρανισθείς ἀπό τήν στ΄, κστ΄ αὐτῆς ἐστι κανών, οὗ τήν ἑρμηνείαν ἐκεῖσε ἀνάγνωθι.
