Πάλαι πρός τάς παρά τῆς εὐλαβείας σου προτεθείσας ἡμῖν ἐρωτήσεις ἀποκρινάμενος, οὐκ ἀπέστειλα τό γράμμα, τοῦτο μέν ὑπό τῆς ἀῤῥωστίας τῆς μακρᾶς καί ἐπικινδύνου ἀσχοληθείς, τοῦτο δέ ὑπό τῆς ἀπορίας τῶν διακονουμένων∙ ὀλίγοι γάρ παρ᾿ ἡμῖν καί ὁδοῦ ἔμπειροι καί παρεσκευασμένοι πρός τάς τοιαύτας ὑπηρεσίας, ὥστε μαθὼν τάς αἰτίας τῆς βραδύτητος, δός ἡμῖν τήν συγγνώμην. Ἐθαυμάσαμεν δέ σου τήν φιλομάθειαν ὁμοῦ καί τήν ταπεινοφροσύνην, ὅτι καί μαθεῖν καταδέχῃ, τήν τοῦ διδάσκειν τάξιν πεπιστευμένος, καί μανθάνειν παρ᾿ ἡμῶν, οἷς οὐδέν μέγα πρόσεστι πρός γνῶσιν. Ἀλλ᾿ ὅμως, ἐπειδή καταδέχῃ διά τόν φόβον τοῦ Θεοῦ ποιεῖν πρᾶγμα οὐ ῥᾳδίως παρ᾿ ἑτέρου γινόμενον, χρή καί ἡμᾶς τῇ προθυμίᾳ σου καί τῇ ἀγαθῇ σπουδῇ συναίρεσθαι, καί ὑπέρ δύναμιν. Ἠρώτησας ἡμᾶς περί Βιάνορος τοῦ πρεσβυτέρου, εἰ δεκτός ἐστιν εἰς τόν κλῆρον διά τόν ὅρκον∙ ἐγὼ δέ ἤδη τινά κοινόν ὅρον περί πάντων ὁμοῦ τῶν μετ᾿ αὐτοῦ ὀμωμοκότων τοῖς κατ᾿ Ἀντιόχειαν κληρικοῖς οἶδα ἐκτεθεικώς, ὥστε τῶν μέν δημοσίων αὐτούς ἀπέχεσθαι συλλόγων, ἰδίᾳ δέ ἐνεργεῖν τά τῶν πρεσβυτέρων. Τό αὐτό δέ τοῦτο καί πρός τήν ἑαυτοῦ ὑπηρεσίαν ἄδειαν αὐτῷ παρέχει, διότι οὐκ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐστίν ἡ ἱερωσύνη, ἀλλ᾿ ἐν Ἰκονίῳ, ἥν, ὡς αὐτός ἐπέστειλας ἡμῖν, τῆς Ἀντιοχείας εἰς οἴκησιν ἀντηλλάξατο. Ἔστιν οὖν δεκτός ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ, ἀπαιτούμενος παρά τῆς εὐλαβείας σου μεταμελέσθαι ἐπί τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ὃν ἐπί τοῦ ἀπίστου ἀνδρός ἐξωμόσατο, βαστάσαι τήν ἐνόχλησιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου κινδύνου μή δυνηθείς.
Ἀσαφής ἐστιν ἡ ἀπόκρισις αὕτη, μή οὔσης δήλης τῆς ἐρωτήσεως∙ τέως δέ λέγεται ἄπιστόν τινα ἐνίους τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ πρεσβυτέρων βιάσασθαι ἀπειλαῖς ὀμόσαι μή ἐνεργεῖν τά τῶν ἱερέων∙ ὧν εἷς μετῴκησεν εἰς τό Ἰκόνιον, περί οὗ καί τήν ἐρώτησιν ἐποιήσατο ὁ ἅγιος Ἀμφιλόχιος. Φησίν οὖν ὁ μέγας Βασίλειος, ὅτι κοινόν ὅρον, ἤγουν κανόνα καί τύπον ἐξεθέμην περί πάντων τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ ὀμοσάντων, ἵνα οἱ τοιοῦτοι ἀπέχωνται μέν τῶν κοινῶν συλλόγων, ἰδίᾳ δέ ἐνεργῶσι τά τῶν πρεσβυτέρων∙ τῶν δέ συλλόγων αὐτούς ἀπέχεσθαι ὥρισεν, ἵνα μή πολλοῖς σκανδάλου αἴτιοι γίνωνται, εἰδόσιν αὐτούς ὀμόσαντας μή ἱερουργεῖν, ὁρῶσι δέ δημοσίᾳ λειτουργοῦντας αὐτούς. Τοῦτο γοῦν καί τῷ Βιάνορι λέγει ἄδειαν παρέχειν πρός τήν ὑπηρεσίαν, ἤγουν πρός τήν λειτουργίαν, καί μᾶλλον, ὅτι οὐδέ ἐν Ἀντιοχείᾳ μέλλει ἱερουργεῖν, ὅπου ὤμοσεν, ἀλλ᾽ ἐν Ἰκονίῳ, ἔνθα, μετῴκησεν. Ἀπαιτηθήτω δέ, φησί, μετανοεῖν ἐπί τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ἤτοι ἐπί τῷ εὐκόλως καί προχείρως ὀμόσαι, ἐνδεδωκὼς διά φόβον μικροῦ κινδύνου. Ὡς ἔοικε, τινές Ἀντιοχεῖς ἱερεῖς, ὧν εἷς ἦν καί ὁ Βιάνωρ, ὤμοσαν ἀπό ἀπειλῆς ἀπίστου τινός ὅρκον ἀθέμιτον, κἀντεῦθεν ἐσκανδάλισαν τούς ὀρθοδόξους, ὡς μή ὑπενεγκόντες τήν ὄχλησιν τοῦ ἀπίστου. Τοῦ γοῦν Βιάνορος ἐξ Ἀντιοχείας μετοικήσαντος εἰς τό Ἰκόνιον, καί τοῦ ἁγίου Ἀμφιλοχίου τοῦ ἀρχιερατεύοντος ἐν Ἰκονίῳ ἐρωτήσαντος τόν ἅγιον, εἰ δεκτός ἐστιν εἰς κλῆρον ὁ αὐτός Βιάνωρ, ἀπελογήσατο ὁ ἅγιος, ὅτι κοινόν ὅρον, ἤγουν κανόνα ἐξεθέμην περί τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ ὀμοσάντων ἱερέων, ἵνα οὗτοι τῶν μέν δημοσίων, ἤτοι κοινῶν συλλόγων ἀπέχωνται, ἰδίᾳ δέ ἐνεργῶσι τά τῶν πρεσβυτέρων∙ ὅπερ καί ὁ Βιάνωρ ἐπ᾽ ἀδείας ἔχει ποιεῖν, καί μᾶλλον, ὅτι οὐδέ ἐν Αντιοχείᾳ μέλλει ἱερουργεῖν, καί διά τοῦτο σκανδαλίζειν τούς ὁρῶντας αὐτόν μετά τόν ὅρκον ἱερουργοῦντα, ἀλλ᾽ ἐν Ἰκονίῳ, ἔνθα μετῴκησε, καί ἴσως οὐδέ σκανδάλου αἴτιος γενήσεται, ὡς τῶν πολλῶν μηδέ εἰδότων τήν τοῦ ὅρκου τελετήν. Πλήν οὖν, φησί, κᾂν δεκτός ἐστιν εἰς τό ἱερουργεῖν, ἀλλά ἀπαιτηθήτω μετανοεῖν ἐπί τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ἤτοι ἐπί τῷ εὐκόλως καί προχείρως ὀμόσαι, ἐνδεδωκὼς διά φόβον μικροῦ κινδύνου. Ὁ πρεσβύτερος Βιάνωρ ὀμόσας, καί μεταμελόμενος διά τήν εὐκολίαν ἐκείνου τοῦ ὅρκου, δεκτός. Οὗτος ὁ πρεσβύτερος ὑπό τινός ἐπηρεαζόμενος, καί μή δυνάμενος τήν ἐκείνου, ὄχλησιν ὑπενεγκεῖν, ὤμοσεν ἐξ ὀλιγωρίας, μηκέτι λειτουργῆσαι∙ εἶτα μεταμεληθείς, ἱερατεύειν ἐβούλετο∙ καί ἐρωτηθείς περί τούτου ὁ μέγας Βασίλειος, εἰ δεκτέος ἐστί, προστάττει, ὡς εἰ μεταμέλεται ἐπί τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, δεχθῆναι αὐτόν∙ μή ἐν δημοσίαις δέ συνάξεσι λειτουργεῖν, διά τό τῶν πολλῶν σκάνδαλον, ἀλλ᾽ ἰδίᾳ τά τῶν πρεσβυτέρων ἐνεργεῖν. *Στο Πηδάλιο, ο 17ος κανόνας και ειδικότερα τμήμα αυτού (πργφ. στ΄ – θ) «Ἠρώτησας ἡμᾶς περί Βιάνορος τοῦ πρεσβυτέρου, εἰ δεκτός ἐστιν εἰς τόν κλῆρον διά τόν ὅρκον. Ἐγὼ δέ ἤδη τινά κοινόν ὅρον περί πάντων ὁμοῦ τῶν μετ᾿ αὐτοῦ ὀμωμοκότων τοῖς κατ᾿ Ἀντιόχειαν κληρικοῖς οἶδα ἐκτεθεικώς, ὥστε τῶν μέν δημοσίων αὐτούς ἀπέχεσθαι συλλόγων, ἰδίᾳ δέ ἐνεργεῖν τά τῶν πρεσβυτέρων. Τό αὐτό δέ τοῦτο καί πρός τήν ἑαυτοῦ ὑπηρεσίαν ἄδειαν αὐτῷ παρέχει, διότι οὐκ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐστίν ἡ ἱερωσύνη, ἀλλ᾿ ἐν Ἰκονίῳ, ἥν, ὡς αὐτός ἐπέστειλας ἡμῖν, τῆς Ἀντιοχείας εἰς οἴκησιν ἀντηλλάξατο. Ἔστιν οὖν δεκτός ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ, ἀπαιτούμενος παρά τῆς εὐλαβείας σου μεταμελέσθαι ἐπί τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ὃν ἐπί τοῦ ἀπίστου ἀνδρός ἐξωμόσατο, βαστάσαι τήν ἐνόχλησιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου κινδύνου μή δυνηθείς», αντιστοιχεί στον 17ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Δέν εἶναι τόσον φανερά ἡ ἀπόκρισις αὕτη, μέ τό νά μή ᾖναι φανερά οὔτε ἡ ἐρώτησις. Φαίνεται δέ, ὅτι, ἕνας ἄπιστος ἄνθρωπος μέ ἀπειλάς, καί φοβερισμούς ἔκαμέ τινας Ἱερεῖς τῶν Ἀντιοχέων νά ὀμόσουν, ὅτι νά μήν ἐνεργοῦν πλέον τά τῆς Ἱερωσύνης. Ἀπό τούς ὁποίους ἕνας, Βιάνωρ ὀνόματι, ἐμετοίκησεν εἰς τό Ἰκόνιον, περί τοῦ ὁποίου ἠρώτησεν ὁ Ἰκονίου Ἀμφιλόχιος, ἂν πρέπῃ οὗτος νά λειτουργῇ. Καί ἀποκρίνεται ὁ Ἅγιος, ὅτι κοινόν διορισμόν ἐξέδωκεν εἰς ὅλους ὁποῦ ὤμοσαν εἰς τήν Ἀντιοχείαν, νά λειτουργοῦν μέν κατ’ ἰδίαν, οὐχί δέ καί δημοσίως ἔμπροσθεν εἰς ὅλους, ἵνα μή σκανδαλίζουσιν αὐτούς, βλέποντας νά παραβαίνουν τόν ὅρκον ὁποῦ ἔκαμαν. Κατά τόν κοινόν λοιπόν αὐτόν διορισμόν, ἔχει τήν ἄδειαν καί ὁ Βιάνωρ νά ἱερουργῇ, καί μάλιστα, διά τί μέλλει νά ἱερουργῇ (τό γάρ ἐστιν, ὁποῦ λέγει ὁ Κανών, ἀντί τοῦ ἐνεργεῖται ἡ ἱερωσύνη, ἐκλαμβάνεται) ὄχι εἰς τήν Ἀντιόχειαν ὅπου ὤμοσεν, ἀλλ’ εἰς τό Ἰκόνιον ὅπου μετοίκησε. Χρεωστεῖ ὅμως οὗτος νά μετανοῇ, διά τί εὐκόλως, καί προχείρως ὤμοσε, διά μικροῦ κινδύνου φοβερισμόν, ὅρα καί τόν Ϟδ΄ τῆς στ΄.
