Βαλεντῖνος ἐπίσκοπος εἶπε· Τό ἀγαθόν τῆς ὑμετέρας ἀνεξικακίας ἐάν ἐπιτρέπῃ, ἀκολούθως ἐξηγήσομαι τά ἐν τῷ προλαβόντι χρόνῳ εἰς τήν Καρχηδονίων ἐκκλησίαν πραχθέντα, καί ταῖς τῶν ἀδελφῶν ὑπογραφαῖς φανερῶς κυρωθέντα, καί ἡμᾶς ἔτι μήν φυλάξοντας ὁμολογήσω. Ἐκεῖνο τοίνυν ἐπιστάμεθα ἀμίαντον ἀεί τήν ἐκκλησιαστικήν φυλάττεσθαι κατάστασιν, οὕτως ὡς μηδένα τῶν ἀδελφῶν τολμᾷν ἑαυτόν προτιμᾷν προπετῶς τῶν πρό αὐτοῦ, ἀλλά ταῖς τῆς ἀγάπης τάξεσιν ἀεί παρεσχέθη τοῖς προτέροις, ὅπερ οἱ ἐπακολουθοῦντες χαριέντως κατεδέξαντο. Ταύτην οὖν τήν τάξιν κελεύσει ἡ ὑμετέρα ἁγιωσύνη κρειττόνως ταῖς ὑμετέραις διαλαλιαῖς βεβαιῶσαι. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἐχρῆν μέν ταῦτα ἡμᾶς ἐπαναλαμβάνειν, εἰ μή ἐάν τυχόν ἀκατανόητοι διάνοιαί τινων ἀνεφύησαν, αἱ πρός τούς ὅρους τούτους τάς ἡμετέρας αἰσθήσεις ὀξύνουσαι· ἀλλ᾽ ἐπειδή αὕτη κοινή ἐστιν αἰτία, ἣν νῦν ἐνεφάνισεν ὁ ἀδελφός καί συλλειτουργός ἡμῶν, ὥστε ἕκαστον ἡμῶν ἐπιγινώσκειν τήν παρά τοῦ Θεοῦ ψηφισθεῖσαν αὐτῷ τάξιν, καί ἵνα οἱ μεταγενέστεροι τοῖς προτέροις ἀναφέρωσι, καί μή τολμήσωσι παρά γνώμην τούτων τίποτε πράττειν, διά τοῦτο λέγω, καθὼς τόν ἐμόν ὑποτρέχει λογισμόν, τούς καταφρονοῦντας τῶν πρό αὐτῶν, καί τινα ἀποτολμῶντας, κωλυτέους ἁρμοδίως εἶναι ἀπό πάσης τῆς συνόδου. Σάγκτιππος ἐπίσκοπος τῆς πρώτης καθέδρας τῆς Νουμιδίας εἶπεν· Ἤκουσεν ἡ πάντων τῶν ἀδελφῶν παρουσία τήν ἐξακολούθησιν τοῦ ἀδελφοῦ καί συνιερέως ἡμῶν Αὐρηλίου, τί πρός ταῦτα ἀποκρίνεται; Διατίμιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τά παρά τῆς ψήφου τῶν ἀρχαίων ὁρισθέντα, τῇ ὑμετέρᾳ συναινέσει ἐκδοθήσονται, ἵνα τά περιεχόμενα τοῖς πεπραγμένοις τῶν προτέρων συνόδων ἐν τῇ ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίᾳ κατά τήν ἡμετέραν συναίνεσιν πεπληρωμένως βέβαια παρά πᾶσι φυλαχθῶσι. Σύμπαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Ἡ τάξις αὕτη καί ἀπό τῶν Πατέρων καί ἀπό τῶν ἀρχαίων ἐφυλάχθη, καί ἀφ᾽ ἡμῶν κατά συγχώρησιν Θεοῦ φυλαχθήσεται, σωζομένου ἔτι μήν τοῦ δικαίου τῶν πρωτευόντων τῆς Νουμιδίας καί Μαυριτανίας.
Ἔπειτα ἤρεσε πᾶσι τοῖς ἐπισκόποις τοῖς ἐν ταύτῃ τῇ συνόδῳ ὑπογράψασιν, ἵνα τό ματρίκιον καί ἀρχαιότυπον τῆς Νουμιδίας καί εἰς τήν πρώτην καθέδραν ᾖ, καί εἰς τήν Μητρόπολιν Κωνσταντίναν.
Οὔπω τότε πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις βαθμός καί τάξις ἐτέτακτο, μόναις δέ ταῖς ὑπερεχούσαις, ὡς ἔστιν εὑρεῖν ἐκ τοῦ τέλους τοῦ παρόντος κανόνος∙ οἱ δέ τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν ἐπίσκοποι πρός τούς χρόνους τῶν χειροτονιῶν αὐτῶν προετιμῶντο. Τοῦτο οὖν οἱ τῆς συνόδου φυλάττεσθαι διατάττονται, ὥστε τούς προχειροτονηθέντας ἐπισκόπους τῶν μεταγενεστέρων προτετιμῆσθαι, ταῖς δέ πρωτευούσαις ἐκκλησίαις τῆς Νουμιδίας καί Μαυριτανίας φυλαχθῆναι τό δίκαιον ἐκ τοῦ χαρτοθεσίου καί τοῦ ματρικίου τῆς Νουμιδίας. Ἦν γάρ, ὡς ἔοικεν, ἐν τῇ Νουμιδίᾳ ἀπογραφή τις, (αὕτη γάρ ἐστι τό ματρίκιον), περιέχουσά τινα περί τάξεως καί βαθμῶν τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν∙ ἀποκεῖσθαι δέ ἔδοξε τό ματρίκιον τό ἀρχαιότυπον εἰς τήν πρώτην καθέδραν, καί εἰς τήν μητρόπολιν Κωνσταντίναν. Ὡς ἔοικεν, οὐκ ἐτάχθησαν ἔτι οὐδέ ὡρίσθησαν κατά τόν τότε καιρόν οἱ θρόνοι τῶν ἐκκλησιῶν, καί διά τοῦτο ὥρισαν οἱ Πατέρες προτιμᾶσθαι τούς προγενεστέρως χειροτονηθέντας. Σήμερον δέ τοῦτο οὐκ ἐνεργεῖ∙ ἀλλά κατά τήν γενομένην ὑποτύπωσιν παρά τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, τήν ἐν τῷ χαρτοφυλακείῳ τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης ἐκκλησίας ἀποκειμένην, οἱ θρόνοι τιμῶνται τῶν ἐκκλησιῶν. Τό δέ ἀπό τοῦ παρόνος κανόνος ἀναφαινόμενον δίκαιον τῆς προγενεσίας ἐνεργεῖ εἰς τά τῶν κληρικῶν τάγματα∙ τιμᾶται γάρ ἕκαστος κατά τήν προγενεσίαν τοῦ χρόνου τῆς οἰκείας χειροτονίας. Ἐπί δέ τῷ βαθμῷ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχοντικίων πάντων τοῦτο οὐ φυλάττεται, ἀλλά κατά τήν προαίρεσιν τῶν σφραγιζόντων ἀρχιερέων ἡ στάσις φιλοτιμεῖται, καί ὁ μεταγενέστερος πολλάκις προτιμᾶται τοῦ προγενεστέρου, διά τό καταχρηστικῶς καλεῖσθαι βαθμούς τά ὀφφίκια∙ κυρίως γάρ βαθμούς καί τάγματα λέγομεν τήν τῶν ἱερέων συστοιχίαν, τῶν διακόνων, τῶν ὑποδιακόνων, καί τῶν ἀναγνωστῶν. Οὐ προτιμήσεις τοῦ πρό σου σεαυτόν, ἀλλ’ ἐπακολουθήσεις∙ ὁ δέ περιφρονῶν τούς προτέρους εὐκαταφρόνητος. Ἐν τῇ Ἀφρικῇ τῷ τότε, οὐδέ ἀλλαχοῦ εἶχον αἱ ἐπισκοπαί διαφοράν τινα εἰς τήν τοῦ θρόνου τιμήν, ἀλλά πᾶσαι ἦσαν ἰσότιμοι, ὁ δέ πρῶτος χειροτονηθείς ἐπίσκοπος, τοῦ μετ’ αὐτόν χειροτονηθέντος, ἔν τε τῇ καθέδρᾳ, καί ἐν ταῖς λοιπαῖς ζητήσεσι ταῖς κανονικαῖς προετιμᾶτο, καί οὕτως οἱ ἐφεξῆς κατά τούς χρόνους τῶν χειροτονιῶν αὐτῶν ἐπηκολούθουν. Τόν γοῦν μή κατά τόν τύπον τοῦτον ποιοῦντα ἐπίσκοπον ἐν τῇ τῶν Ἄφρων χώρᾳ, ἀλλ’ ἀπαυθαδιαζόμενον, καί τούς προτέρους περιφρονοῦντα, ὥρισεν ἡ σύνοδος εὐκαταφρόνητον εἶναι καί ἀπό πάσης συνόδου. *Στο Πηδάλιο, ο 86ος κανόνας και ειδικότερα τα τμήματα αυτού: «ὡς μηδένα τῶν ἀδελφῶν τολμᾷν ἑαυτόν προτιμᾷν προπετῶς τῶν πρό αὐτοῦ», ἀλλά… ἕκαστον ἡμῶν ἐπιγινώσκειν τήν παρά τοῦ Θεοῦ ψηφισθεῖσαν αὐτῷ τάξιν, καί ἵνα οἱ μεταγενέστεροι τοῖς προτέροις ἀναφέρωσι, καί μή τολμήσωσι παρά γνώμην τούτων τίποτε πράττειν, διά τοῦτο λέγω, καθὼς τόν ἐμόν ὑποτρέχει λογισμόν, τούς καταφρονοῦντας τῶν πρό αὐτῶν, καί τινα ἀποτολμῶντας, κωλυτέους ἁρμοδίως εἶναι ἀπό πάσης τῆς συνόδου», αντιστοιχούν στον 95ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Εἰς μέν τάς πρωτευούσας καί ὑπερεχούσας ἐπαρχίας τῆς Ἀφρικῆς, οἷον, τῆς Νουμιδίας, τῆς Μαυρητανίας, καί Κωνσταντίνας καί τῶν ἄλλων, τάξις ἐφυλάττετο, μεγαλητέρων, καί μικροτέρων Ἐπισκόπων, ὡς ἐν τῇ ε΄ πράξει τῆς παρούσης συνόδου ὁρᾶται. Εἰς δέ τάς ἄλλας, τάξις τοιαύτη πρωτείου οὐκ ἐφυλάττετο. Ἀλλ’ ὅσοι Ἐπίσκοποι ἤθελαν προχειροτονηθῶσιν, ἐπροτιμῶντο ἀπό τούς ὑστεροχειροτονηθέντας. Περί τούτου λοιπόν διορίζει καί ὁ παρών κανών λέγων, ὅτι οἱ ὑστεροχειροτονηθέντες, νά μή κάμνουσι τίποτε χωρίς τήν γνώμην τῶν προχειροτονηθέντων. Ὅποος δέ ἤθελε τολμήσει νά κάμῃ τι, νά ἐμποδίζεται ἀπό τήν σύνοδον.
