Πάλιν ἤρεσεν, ἵνα, ἐπειδή τῆς ἐκκλησίας τῶν ἐν Ἱππῶνι φροντιστῶν ἡ ἐγκατάλειψις οὐκ ὀφείλει ἐπί πολύ ἀμεληθῆναι, καί ἐπειδή αἱ ἐκεῖ ἐκκλησίαι κατέχονται παρά τῶν τήν ἄτυπον τοῦ Αἰκυτίου κοινωνίαν παραιτησαμένων, πεμφθέντων ἐκ τῆς παρούσης συνόδου ἐπισκόπων Ῥηγίνου, Ἀλυπίου, Αὐγουστίνου, Ματέρνου, Θεασίου, Εὐοδίου, Πλακιανοῦ, Οὐρβανοῦ, Βαλερίου, Ἀμβιβίου, Φουρτουνάτου, Κουοδβουλτδέου, Ὁνωράτου, Ἰαννουαρίου, Ἄπτου, Ὁνωράτου, Ἀμπελίου, Βικτοριανοῦ, Εὐαγγέλου καί Ῥογατιανοῦ, καί συναχθέντων, καί διορθωθέντων τῶν ἐπιψόγῳ μονοτονίᾳ τήν φυγήν τοῦ αὐτοῦ Αἰκυτίου προσδοκητέαν λογισαμένων, μετά τῆς πάντων εὐχῆς, ἐπίσκοπος τούτοις χειροτονηθῇ. Ἐάν δέ μή θελήσωσιν ἐκεῖνοι τήν εἰρήνην κατανοῆσαι, μή ἐμποδίσωσι τῇ ἐπιλογῇ τοῦ προέδρου πρός τό χειροτονηθῆναι εἰς χρησιμότητα τῆς ἐπί τοσοῦτον χρόνον ἐγκαταλειφθείσης ἐκκλησίας.
Ἱππὼν τῆς Νουμιδίας πόλις ἐστίν∙ ἡ δέ Νουμιδία μοῖρα τῆς Ἀφρικῆς∙ δύο δέ ἦσαν ἐν αὐτῇ πόλεις Ἱππῶνες καλούμεναι. Τούτων ἐν μιᾷ Αἰκύτιος ἐπίσκοπος ἦν, ᾧ ἐπανέστησάν τινες, οἷς καί πολλοί τοῦ λαοῦ συνυπήχθησαν, παραιτησάμενοι τήν αὐτοῦ κοινωνίαν, ἣν ἄτυπον ἡ σύνοδος ὠνόμασεν, ὡς μή ὁρισθεῖσαν καί τυπωθεῖσαν παρά συνόδου. Διά γοῦν τήν τοιαύτην στάσιν ἔδοξε σταλῆναί τινας ἐκεῖ τῶν ἐπισκόπων, ἵνα, εἰ δύναιντο, διορθώσωνται τήν στάσιν, καί καταλλάξωσι τούς στασιάσαντας∙ εἰ δέ μή τοῦτο, χειροτονήσωσι τέως ἐπίσκοπον εἰς χρησιμότητα τῆς ἐν Ἱππῶνι ἐκκλησίας, ἤγουν εἰς ὠφέλειαν τῆς ἐπί πολύν χρόνον καταλειφθείσης, ἤτοι χωρίς ἐπισκόπου οὔσης. Δύο πόλεις εἰσίν ἐν Ἀφρικῇ Ἱππῶνες καλούμεναι. Τούτων ἐν μιᾷ, Αἰκύτιος ἐπίσκοπος ἦν∙ καί ἐπεί τινες ἐπανέστησαν καί παρῃτήσαντο τήν μετά τούτου κοινωνίαν, τήν καί ἄτυπον κληθεῖσαν, ἤγουν ἀτύπωτον καί ἄδικον, ἔδοξε διά τινων ἀρχιερέων ἀνασταλῆναι αὐτούς∙ εἰ δέ τήν εἰρήνην μή θελήσουσι, χειροτονῆσαι ἐπίσκοπον ἕτερον. Ἔδοξε μετά τήν Αἰκυτίου κατάκρισιν, μετά τῆς πάντων εὐχῆς ἐπίσκοπον τῆς ἐν Ἱππῶνι προχειρισθῆναι, καί μηδαμῶς αὐτούς ἐμποδίσαι εἰς τό χειροτονηθῆναι πρόεδρον τῇ ἐκκλησίᾳ. Ἤρεσε πᾶσιν εἰς τήν ἐν Ἱππῶνι ἐκκλησίαν προχειρισθῆναι ἐπίσκοπον, τοῦ ἐπισκόπου ταύτης τοῦ Αἰκυτίου καθαιρεθέντος, καί μή τινας τῶν ἀντιποιουμένων ἐκείνου ἐμποδίσαι εἰς τό χειροτονηθῆναι ἐπίσκοπον εἰς ὠφέλειαν τῆς ἐκκλησίας, τῆς ἐπί τοσοῦτον χρόνον χωρίς ἐπισκόπου καταλειφθείσης. *Στο Πηδάλιο, ο 78ος κανόνας αντιστοιχεί στον 86ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὁ Αἰκύτιος οὗτος Ἐπίσκοπος ὑπάρχων τῆς μιᾶς ἀπό δύω Ἱππῶνας, πόλεις οὔσας τῆς ἐν τῇ Ἀφρικῇ Νουμιδίας (ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ πα΄ τῆς παρούσης) καί καθαιρεθείς διά ἔγκλημά του δικαίως (κατά τόν οδ΄ τῆς παρούσης) ἀνεχώρησεν εἰς τά μέρη τῆς Ἰταλίας. Τινές δέ ζητοῦντες1 τήν ἄτοπον, ἤτοι παράνομον καί ἀκανόνιστον συγκοινωνίαν τοῦ Αἰκυτίου, μέ πεισμονήν καί αὐθάδειαν ἐπρόσμεναν αὐτόν πότε νά ἔλθῃ, καταφρονοῦντες τήν κατ’ αὐτοῦ τῆς συνόδου καθαίρεσιν. Διά τοῦτο ἡ σύνοδος διά τοῦ παρόντος κανόνος διορίζει νά σταλθοῦν ὁ δεῖνα καί ὁ δεῖνα, διά νά εἰρηνεύσουν τούς ἐναντίους ἐκείνους, καί πρός τούτοις νά χειροτονήσουν ἄλλον Ἀρχιερέα εἰς τήν Ἱππῶνα. Ἥτις τόσον καιρόν διά τά τοιαῦτα σκάνδαλα ἐγκατελείφθη, καί ἐχήρευεν Ἐπισκόπου. Ὅρα καί τόν νή΄ Ἀποστολικόν. 1Τό παραιτησαμένων ὁποῦ περιέχει ὁ παρών Κανών ἀναγκαίως πρέπει νά ἐννοηθῇ ἀντί τοῦ ζητησάντων, τῆς παρά προθέσεως, ἤ περιττῶς κειμένης, ἤ δηλούσης τήν παράλογον αἴτησιν, ἵνα συμβιβασθῇ τό νόημα μέ τά ἀκόλουθα τοῦ κανόνος. Εἰ δέ νοηθῇ ἀντί τοῦ, ἀποφευγόντων, ὡς τό ἡρμήνευσαν Βαλσαμών καί Ζωναρᾶς, ἐναντίον νόημα ἕλκεται εἰς τά ἐπιφερόμενα τοῦ Κανόνος, δι’ ὅ καλῶς καί ὁ Ἀνώνυμος ἑρμηνευτής, τό, παραιτησαμένων ἀντιποιουμένων ἡρμήνευσε. Σχεδόν γάρ ἀναγκάζομαι νά εἴπω περί τῆς ἑρμηνείας τῶν Κανόνων τῆς συνόδου ταύτης ἐκεῖνο τό σοφόν ἀπόφθεγμα ὁποῦ εἶπεν ὁ Ζωναρᾶς ἑρμηνεύων τούτους κατά τόν ξδ΄. «Ταῦτα μέν οὐκ οἰκεῖα τῇ σημασίᾳ τῶν λέξεων. Ὁ δέ νοῦς τῆς ἀκολουθίας τοῦ λόγου τοιαύτην ἔννοιαν ἀπαιτεῖ. Τό δέ παραιτοῦμαι, ἀντί τοῦ ἁπλῶς αἰτῶ ἐξέλαβε καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος (λόγῳ πρός τόν ἄπιστον πατέρα) λέγων, τοσοῦτον αὐτούς παραιτησάμενος, μή δυσχεραίνειν μηδέ ἀγανακτεῖν, εἰ τό λυσιτελές τοῖς ἐκείνων παισί μᾶλλον αὐτῶν ἐκείνων Εἰδέναι λέγοι». Σημείωσαι δέ ὅτι διά τοῦ μερικοῦ κανόνος τούτου μανθάνομεν, ὅτι δέν πρέπει νά ἐγκαταλιμπάνωνται αἱ ἐπαρχίαι πᾶσαι εἰς πολύν καιρόν χηρεύουσαι Ἐπίσκοπον.
