Ἤρεσεν ἔπειτα, ὥστε τούτων πραχθέντων, τοποτηρητάς περί τοῦ κηρύξαι εἰρήνην καί ἑνότητα, ἧς τινος χωρίς ἡ τῶν Χριστιανῶν σωτηρία καθίστασθαι οὐ δύναται, πεμφθῆναι ἐκ τοῦ ἡμετέρου ἀριθμοῦ πρός τούς τῶν αὐτῶν Δονατιστῶν, εἴτε τινάς ἔχουσιν ἐπισκόπους, εἴτε λαϊκούς· δι᾽ ὧν τοποτηρητῶν πᾶσιν ἐν γνώσει γένηται, πῶς οὐδέν ἔχουσιν εὔλογον κατά τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας· μάλιστα, ἵνα φανερόν πᾶσι γένηται διά τῶν πολιχνιωτικῶν πεπραγμένων, πρός πίστωσιν τῆς ἀποδείξεως, ἅπερ αὐτοί περί τῶν Μαξιμιανιστῶν τῶν ἰδίων σχισματικῶν ἔπραξαν· ἔνθα αὐτοῖς θεόθεν ἀποδείκνυται, ἐάν ἐπισκῆψαι θελήσοιεν, οὕτως ἀδίκως τότε αὐτούς ἀπό τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνώσεως ἀποσχίσαντας, ὥσπερ κράζουσιν ἀδίκως ἀπ᾽ αὐτῶν τούς Μαξιμιανιστάς νῦν ἀποσχίσαι· ἐκ δέ τοῦ ἀριθμοῦ τούτων, οὕστινας φανερᾷ τῆς οἰκείας βουλῆς αὐθεντίᾳ κατεδίκασαν, μετά ταῦτα ἐν ταῖς ἰδίαις τιμαῖς ἀνεδέξαντο, καί τό βάπτισμα, ὃ οἱ παρ᾽ αὐτοῖς καταδεδικασμένοι καί ἐκβεβλημένοι δεδώκασι, προσεδέξαντο, πρός τό δειχθῆναι, πῶς μωρᾷ καρδίᾳ ἀντιτάσσονται τῇ εἰρήνῃ τῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν παντί τῷ κόσμῳ διακεχυμένης, ταῦτα ποιοῦντες ὑπέρ τοῦ μέρους τοῦ Δονάτου, καί μή λέγοντες ἑαυτούς μολύνεσθαι τῇ κοινωνίᾳ τῶν παρ᾽ αὐτοῖς οὕτω διά τό ἀκούσιον τῆς εἰρήνης ἀναδεχθέντων, ἡμῖν δέ φιλονεικοῦντες, τοὐτέστι τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἔτι μήν καί τῇ ἐν τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι τῆς γῆς καθεστώσῃ, διά τῆς μεμιασμένης τούτων κοινωνίας, ὧν τινων πρώην κατῃτιῶντο πάντες, ἐλέγξαι αὐτούς οὐκ ἠδυνήθησαν.
Καί ταῦτα περί Δονατιστῶν∙ τοποτηρητάς γάρ ἔδοξε σταλῆναι πρός αὐτούς ἐκ τῆς συνόδου, προσκαλουμένους αὐτούς εἰς τό εἰρηνεῦσαι καί ἑνωθῆναι τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, καί ἀποδείξοντας αὐτοῖς, ὅτι οὐ καλῶς ἀντιτάσσονται τῇ εἰρήνῃ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, οὐδέ δικαίως φιλονεικοῦσι τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ διά τῆς μεμιασμένης αὐτῶν κοινωνίας∙ ἐλέγχουσι δέ αὐτούς μή καλῶς ποιοῦντας, καί ὅτι καί τινας τῶν Μαξιμιανιστῶν, τῶν ἀποσχισάντων ἀπ’ αὐτῶν ἀδίκως, ὡς αὐτοί λέγουσι, δέχονται καί συγκοινωνοῦσιν αὐτοῖς, καί οὓς αὐτοί ἐξ οἰκείας βουλῆς κατεδίκασαν, μετά ταῦτα ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς ἐδέξαντο, καί ὅτι οὓς αὐτοί οἱ παρ’ αὐτῶν καταδεδικασμένοι καί ἐκβεβλημένοι τῆς παρ’ αὐτοῖς ἱερωσύνης ἐβάπτισαν, παρεδέξαντο, καί ὅτι οὐδέ λέγουσι μολύνεσθαι ταῦτα ποιοῦντες. Καί οὗτος ὁ κανὼν περί τῶν Δονατιστῶν φησίν∙ ἔδοξε γάρ σταλῆναί τινας πρός αὐτούς τοποτηρητάς χάριν εἰρήνης καί ἑνώσεως, καί χάριν τοῦ ἀποδεῖξαι, ὅτι οὐ καλῶς ἀντιτάσσονται τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, καί ὅτι καί τινες τῶν Μαξιμιανιστῶν τῶν ἀποσχισάντων ἀπ’ αὐτῶν ἀδίκως, ὡς αὐτοί λέγουσι, δέχονται καί συγκοινωνοῦσιν αὐτοῖς, καί οὓς αὐτοί ἐξ οἰκείας βουλῆς κατεδίκασαν, μετά ταῦτα ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς ἐδέξαντο, καί ὅτι, οὓς αὐτοί οἱ παρ’ αὐτῶν καταδεδικασμένοι καί ἐκβεβλημένοι τῆς παρ’ αὐτοῖς ἱερωσύνης ἐβάπτισαν, παρεδέξαντο, καί ὅτι οὐδέ λέγουσι μολύνεσθαι ταῦτα ποιοῦντες. Ἤρεσε πρέσβεις ἀποσταλῆναι, κηρύξοντας τοῖς Δονατισταῖς εἰρήνην καί ἑνότητα, μετατιθεμένοις πρός τό ὀρθόδοξον. Οὐ μόνον προσερχομένους τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ τούς Δονατιστάς δέον ἔκριναν οἱ Πατέρες οὗτοι παραδέχεσθαι, ἀλλά καί πρέσβεις πρός αὐτούς ἀποστεῖλαι κηρύξοντας εἰρήνην τῶν ἐκκλησιῶν καί ἑνότητα, εἰ μετατεθῶσι πρός τό ὀρθόδοξον. *Στο Πηδάλιο, ο 69ος κανόνας αντιστοιχεί στον 78ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Παρομοίως καί ὁ παρών Κανών περί Δονατιστῶν διαλαμβάνει, διορίζων, ὅτι πρέπει νά ἀποσταλῶσιν εἰς τούς Ἐπισκόπους καί Λαϊκούς αὐτῶν, τοποτηρηταί ὀρθόδοξοι προσκαλοῦντες αὐτούς εἰς τό νά εἰρηνεύσουν καί νά ἑνωθοῦν μέ τήν καθολικήν ἐκκλησίαν, καί νά ἐλέγξουν, καί νά ἀποδείξουν εἰς αὐτούς διά τῶν γραμμάτων τῶν πολιτικῶν, ὅτι τῶν μέν Μαξιμινιαστῶν τῶν ἀποσχισάντων ἑαυτούς ἀδίκως ἀπό τούς Δονατιστάς, (ὡς καί οἱ Δονατισταί ἀπεσχίσθησαν ἀπό τήν καθολικήν ἐκκλησίαν παραλόγως) καί κατακριθέντων διά τοῦτο παρ’ αὐτῶν, ἐδέχθηκαν καί τό βάπτισμα, καί τάς χειροτονίας, καί δέν λογιάζουν ὅτι μολύνονται ἀπό τήν συγκοινωνίαν αὐτῶν, ἐναντίον δέ τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας φιλονεικοῦσι, χωρίς νά ἔχουν κᾀμμίαν εὔλογον ἀφορμήν κατ’ αὐτῆς, καί τήν κοινωνίαν αὐτῆς ἀποστρέφονται. Ἀνάγνωθι καί τόν νε΄ τῆς αὐτῆς.
